25 jaar geleden: “Het Cultuurministerie moet ook zijn eigen verantwoordelijkheid opnemen” (Erik Temmerman)

61 erik temmermanEen jonge Duitse fotograaf Reiner Lautwein heeft twintig prachtige kleurenfoto’s, gewijd aan het Gentse Kunstencentrum Vooruit, gebundeld in een losbladig kunstboek dat tegen de prijs van 2000 fr wordt verkocht om de dringend noodzakelijke restauratiewerken in het gebouw te helpen bekostigen. Voor ons was het een aanleiding om aan directeur Erik Temmerman toe te laten even een tussentijdse balans op te maken…

MAAR eerst nog een woordje uitleg over de begaafde fotograaf. Het ligt immers niet voor de hand dat een 29-jarige jongeman uit Dortmund naar Vlaanderen afzakt om ons (verwaarloosd) cultureel patrimonium in beeld te brengen. Zoals zo vaak in het leven is het echter een samengaan van toevalsfactoren en belangstellingssfeer. Het toevallig tegen het lijf lopen van enkele Belgische vrienden bracht Lautwein immers naar onze contreien, maar de belangstelling voor architectuur bestond al. Het spreekt vanzelf dat Lautwein in Gent dan ook de nodige inspiratie opdeed voor fotografische projecten. Eerst en vooral is hij uitgegaan van de tegenstelling tussen de Gentse opera, het cultuurpaleis van de bourgeoisie, en de Vooruit, het cultuurpaleis van de arbeider. Deze fotosessies zijn respectievelijk uitgemond in de programmabrochure voor de Vlaamse Opera en dan nu in dit prachtige fotoboek, maar in een later stadium hoopt Lautwein zijn project uit te breiden tot een rondreizende tentoonstelling over de culturele gebouwen van Vlaanderen. Daartoe is hij ook reeds aan het werk geweest in Antwerpen, Brugge en Brussel.
Alhoewel Lautwein een esthetiserend fotograaf is, zal zijn werk toch vaak een (ongewild?) kritisch karakter hebben. Iedereen weet immers hoe slordig wij Vlamingen met ons cultureel erfgoed omspringen. De meeste gebouwen die Lautwein dan ook in beeld brengt zijn op een of andere manier wel aan restauratie toe. Zo ook het Kunstencentrum Vooruit dat heel toepasselijk de opbrengst van dit fotoboek zal aanwenden om een gedeelte van het restauratieproject van de voorbouw te bekostigen.
Eric Temmerman: Ja, toen anderhalf jaar geleden Reiner bij ons aanklopte en nogal verlegen vroeg of hij enkele foto’s van het gebouw mocht nemen, kende eigenlijk niemand van ons hem. Reeds vanaf het moment dat hij zijn eerste proefafdrukjes liet zien echter, wisten we dat hier een eigenzinnig, enthousiast en zeer begaafd fotokunstenaar aan het werk was. Tijdens wat uiteindelijk een maandenlange fotosessie werd, leerden we Reiner beter kennen en leerden we vooral leven met zijn bijna maniakaal perfectionisme. Ik geef overigens toe dat dit niet steeds even gemakkelijk ging, want soms wekte het ook wel wat wrevel op als weer eens een zaal, een traphal of een doorgang urenlang tot verboden terrein werd uitgeroepen. Maar bovenal was er toch de bewondering voor het resultaat van die noeste arbeid en al heel vlug ontstond de idee om met het materiaal van Lautwein een publicatie op te zetten.
— Eigenlijk is het niet de eerste keer dat er een link is tussen Vooruit en een fotografisch project?
E.T.:
Nee, de fotografie heeft zelfs een nogal doorslaggevende rol gespeeld in het ontstaan van het kunstencentrum Vooruit. Toen het gebouw er in 1981 nogal verlaten en troosteloos bijstond was het eveneens een fotografische documentaire die nieuw leven in de brouwerij wist te brengen. Eigenlijk is het allemaal nogal toevallig gegaan, want een fotografieklas van de Gentse Koninklijke Academie voor Schone Kunsten onder leiding van mevrouw De Boosere was op wandel op zoek naar een studieobject, toen ze hier in de Sint-Pietersnieuwstraat door een regenbui werd overvallen en in Vooruit binnenwipte om te schuilen. Een eerste fotoboek en een boeiende tentoonstelling waren hiervan het resultaat en hebben zeker bijgedragen om een impuls te geven aan een nieuwe bestemming voor het gebouw.
— De weg van het « Cultuurpaleis voorde Arbeider » naar een internationaal Kunstencentrum is inderdaad niet zo voorde hand liggend…
E.T.:
Eigenlijk kan men nooit voldoende het belang onderlijnen van het vertrouwen dat de Gentse socialistische arbeidersbeweging schonk aan het waanzinnige plan van enkele jong Turken om het Feestlokaal van Vooruit weer tot leven te brengen. Het is dit vertrouwen geweest en het succes van de leningsactie « SOS Vooruit » in 1982 die er zeven jaar later voor gezorgd hebben dat hier ondertussen meer dan vijfduizend activiteiten hebben plaatsgehad, waarvoor we meer dan twee miljoen bezoekers over de vloer hebben gekregen.
— De klassering van het gebouw als historisch monument in 1983 moet ook wel een wel een belangrijke mijlpaal zijn geweest?
E.T.:
Zeer zeker! En evenzeer de morele en financiële steun die we vanwege de Koning Boudewijnstichting kregen voor onze restauratieplannen.
— En er is ook de internationale erkenning…
E.T.:
Inderdaad, voor het ogenblik zijn we opgenomen in de netwerken TransEuropeHalles, in de Informal European Theatre Meeting en in het Cultureel Netwerk van de Raad van Europa. De bekroning op deze buitenlandse uitstraling kregen we in juli 1989 met de prijs van de Europese Gemeenschap als pilootproject voor restauratie en herbruik van een historisch monument, goed voor 5,3 miljoen frank.
— Dat zal wel niet zonder gevolgen gebleven zijn op binnenlands vlak ?
E.T.:
Het is alleszins zo dat we eveneens dit jaar door de inspanningen van het Gentse stadsbestuur en van minister Waltniel belangrijke toezeggingen mochten ontvangen voor een grootscheeps restauratieproject voor 1990. De toenemende overheidssteun zowel op stedelijk, provinciaal als nationaal en zelfs Europees vlak laat ons trouwens toe te hopen dat we ons restauratiewerk in de jaren negentig professioneel zullen kunnen afmaken.
— Het valt niet gauw voor dat we zoveel lof horen op de overheidssteun ?
E.T.:
Oh, maar op het vlak van de steun aan de exploitatie van zo’n internationaal kunstencentrum staan we evenzeer aan de klaagmuur. Na vijf jaren nagenoeg, zonder overheidssteun te hebben gewerkt, ontvangen wij momenteel 2,4 miljoen fr als jaarlijkse werkingssubsidie vanwege cultuurminister Dewael. Dit bedrag is belachelijk laag in vergelijking met onze collega’s van de Singel te Antwerpen en helemaal ridicuul in vergelijking met de budgetten van kunstencentra in het buitenland. Voor de jaren negentig zal dit bedrag dan ook verscheidene malen dienen te worden vermenigvuldigd, als men ons centrum ernstige kansen tot professionele ontwikkeling wil geven.
— Toch kan men niet beweren dat jullie voor het moment slecht boeren. Hoe valt dit dan te verklaren ?
E.T.:
Volgens mijn mening heeft dit met vier factoren te maken. Er is ten eerste de niet aflatende inventiviteit van straks meer dan vijftig medewerkers, waarvan velen zonder arbeidscontract maar met des te meer loyaliteit en beroepsernst. Het is onbegonnen werk om daar namen op te plakken, maar ik wil toch een uitzondering maken voor Daan Bauwens, onze artistieke directeur, die over heel Europa en zelfs tot in Canada erkenning geniet voor zijn pionierswerk. Dat is dan de tweede factor en de derde, dat zijn jullie, de pers en de media die ons steeds hebben gesteund bij het programmeren van onze activiteiten. En ten slotte is er natuurlijk het publiek dat door zijn massale aanwezigheid de noodzaak aantoont dat Vooruit in de jaren negentig niet alleen moet openblijven, maar ook de overheidssteun moet krijgen waarop we recht hebben. Deze overheidssteun wordt op dit moment ruimschoots overtroffen door privé-sponsoring en dat is geen juiste verhouding. Als het ministerie van cultuur privé-sponsoring aanmoedigt, moet het echter ook zijn eigen verantwoordelijkheid opnemen !

Referentie
Ronny De Schepper, “Het Cultuurministerie moet ook zijn eigen verantwoordelijkheid opnemen”, De Rode Vaan nr.52 van 29/12/1989

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.