00Een genre binnen de jeugdliteratuur, dat blijkbaar op een grote aanhang kan rekenen dat is de mengeling van fantastiek en geschiedenis, zoals dat bijvoorbeeld ook in de stripverhalen van “De Rode Ridder” het geval is. Maar het vormt ook een steeds groter onderdeel van de literatuur voor volwassenen, zij het dat het hier eigenlijk gaat over “onvolwassenen”, maar dan in de sympathieke betekenis van het woord…

In dit genre kan de schrijver uiteraard z’n fantasie het beste de vrije loop laten. Hij/zij creëert immers een wereld die hij/zij helemaal verzonnen heeft. Die wereld kan zich op onze aarde bevinden, maar in een verzonnen tijdperk in de toekomst (Jack Vance) of in het verleden (om precies te zijn zevenduizend jaar geleden bij Tolkien), maar ook bij T.H.White (1906-1964) en Marion Bradley (“The mists of Avalon”, 1982) met hun aanpassing van het Arthur-verhaal.
Wat als “The Once and Future King” van T.H.White bekend staat, is in feite de definitieve versie uit 1958, nadat er reeds drie delen in de jaren dertig waren verschenen. Bradley van haar kant was ongetwijfeld geïnspireerd door “The three damosels” van Vera Chapman.
We hebben op deze plaats reeds eerder de lof bezongen van boeken als « Nevelen van Avalon » van Marion Bradley (Elsevier) en « Arthur, koning voor eens en altijd » van Terence White (Spectrum), die de beroemde Merlijn-sage tot onderwerp hebben. Deze turven komen echter bezwaarlijk in aanmerking als bedliteratuur, niet alleen omwille van hun omvang (resp. 952 en 688 blz.), maar ook omwille van hun « volwassen » taalgebruik. Daarom hebben we met veel belangstelling « Merlijn », het eerste deel van de Koning Arthur-trilogie van Anthony Mockler doorgenomen (Westfriesland, 380 fr).
Met z’n grote druk, z’n beperkte omvang (105 blz.) en z’n eenvoudige zinsbouw en woordkeuze komt dit werk zeker in aanmerking. Alleen leunt het wel bij de vorige aan wat de aanpak van het onderwerp betreft. Kinderen die met de tekenfilmversie van Walt Disneg in het hoofd zitten, zullen raar opkijken. Wie weet laten ze er zelfs hun slaap niet door !
De combinatie met andere genres leidt tot weer andere vormen. Het bekendste voorbeeld is allicht het zeer populaire griezelverhaal dat men als een combinatie van fantastische elementen met thriller-ingrediënten kan zien. Toch doen de meeste (of althans toch de beste) horror-auteurs juist hun best om zo realistisch mogelijk te zijn. Hoe dichter een griezelverhaal echter bij de realiteit komt te staan, des te verder staat het uiteraard af van de fantastiek. Ik kan me trouwens nauwelijks of geen horrorverhalen herinneren die een “parallelle wereld” oproepen, tenzij je de wereld van de vampiers als dusdanig beschouwt.
Een combinatie met het detectiveverhaal daarentegen levert b.v. “At Amberleaf Fair” op, waarin Phyllis Ann Karr een moord aan het hof van koning Arthur oplost. Of Lord Darcy, de detective gecreëerd door Randall Garrett, die werkzaam is aan het hof van Richard Leeuwenhart. Niet de historische Leeuwenhart uiteraard, maar een mythische koning die heel oud werd en het Angevin Empire uitbouwde.
Samen met het dierenverhaal komt men b.v. tot “Watership Down” van Richard Adams (in 1997 pleegde hij het onvermijdelijke vervolg, in het Nederlands gepubliceerd als “Verhalen van Waterschapsheuvel”). Een symbiose met de avonturenroman leidt tot sommige verhalen van Jules Verne als “Naar het middelpunt der aarde” of “20.000 mijlen onder zee”, maar ook “L’Atlantide” van Pierre Benoit of “She” van Rider Haggard. Hier raakt men ook al aan de combinatie met ridderverhalen die tot het zogenaamde “sword & sorcery”-genre leidde, dat vooral in de film, maar ook in… spelletjes populair is. De meeste zijn hiervoor schatplichtig aan “Conan the Barbarian” van Robert E.Howard (1906-1936).
De vrouwen die een rol spelen in “sword & sorcery” dragen altijd een outfit die aan SM doet denken en dat zal ook wel bijdragen tot de populariteit. Terry Goodkind maakt in zijn debuut “Wizard’s First Rule” zelfs (functioneel) gebruik van SM-elementen, wat eigenlijk niet verwonderlijk is, aangezien veel fantasy-literatuur op geritualiseerde handelingen berust. Maar wat de kledij betreft, moeten we eerder denken aan een film als “Red Sonja” met Brigitte Nielsen of een TV-serie als “Xena, warrior princess” met Lucy Lawless, echter ook aan stripverhalen, zoals de fee Galaxa in de Rode Ridder of Cybil, de heldin uit de reeks “De waterwereld” (van tekenaar Jean-Louis Mourier en scenarist Scotch Arleston) of meest van al aan Aria, het hoofdpersonage uit de gelijknamige reeks.
Misogyn is fantasy-literatuur dus alvast niet, want deze vrouwen staan allemaal hun… mannetje. En tegenover een reeks als de Gor-romans van John Norman, waarin de vrouwen inderdaad vernederd worden, staat dan weer “Amazons!” van Jessica Amanda Salmonson uit 1979 of de Witchworld-romans van Andre Norton met als basis alweer een matriarchale maatschappij.
Ook het lezerspubliek van fantasy is overwegend vrouwelijk. Er zijn trouwens bijna evenveel vrouwelijke als mannelijke fantasy-auteurs en het werk van de vrouwen is meestal superieur. Tanith Lee b.v. met werken in een decadente sfeer, die aanleunen bij de vampierromans van Ann Rice. In haar Flat Earth-reeks (in het Nederlands: “De boeken van de Heersers der Duisternis”) laat Lee de demonen erotische spelletjes spelen met mensen om elkaar te overtroeven.
Ook in de boeken van Angela Carter (1941-1992), “The Magic Toyshop” en vooral “The Company of Wolves”, zit er een bevreemdende, beangstigende erotische sfeer.
Erotiek is ook erg belangrijk in de Zuid-Amerikaanse “magisch-realistische” romans, maar dan weer totaal niet in Duitse verhalen als “Die unendliche Geschichte” van Michael Ende, dat zich eerder tot kinderen richt. In ons taalgebied was dit bij Wim Gijsen wél het geval, maar door zijn plotse dood in 1991 werden zijn Deirdre-verhalen abrupt afgebroken. Verder is er bij ons nog Peter Schaap en Vincent van der Linden, deze laatste met “De weg naar Middelsing” uit 1979.

Referentie
Ronny De Schepper, Fantastiek en geschiedenis, De Rode Vaan nr.47 van 1985
Ronny De Schepper & Johan de Belie, Lekker griezelen voor het slapengaan, De Rode Vaan nr.29 van 1986

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.