De sores van Joris

De man die aan de basis lag van de Kinder- en Jeugdjury is Jos Brabants. Op een bepaald moment dong hij mee naar de prijs die door hemzelf in het leven werd geroepen en dat dankzij “Joris” (uitgeverij Lannoo, 117 bladzijden).

Of Brabants ook enige kans maakt op zijn eigen prijs? Zeer onwaarschijnlijk. Dit is namelijk geen jeugdboek. Dit is het boek van een volwassene die terugblikt op z’n jeugd. Goed geschreven, dat wel (Brabants is de moderne leraar Nederlands die eens voordoet hoe het precies moet, maar het zal hem dan wel verdrieten dat zijn literaire hoogstandjes meer dan eens worden verpest door slordigheden van de zetters, een probleem waarmee ook anderen die van het schrijven hun beroep trachten te maken, vaak worden geconfronteerd), maar het ontbreken van enigerlei “plot” maakt dit boek totaal onaantrekkelijk voor jonge lezers.
Ouwe zakken van 1968 zoals ondergetekenden herkennen zich natuurlijk wél in de herrie met ouders en leraars, de vlucht naar de grootouders, de wil om het met de eigen kinderen beter te doen, de eerste erotische ervaringen bij het zien van een zonnebadend buurmeisje. En als het er zo staat dan zou men kunnen stellen: deze thematiek is toch van alle tijden, pubers (*) anno 1985 zullen zich daar toch ook in terugvinden? Dat zou kunnen, ja, maar Brabants heeft het zodanig vastgeankerd in het oproepen van een tijdsbeeld (wat betekenen namen als Donovan, Procol Harum, ja zelfs Poupou nog voor wie is opgegroeid met U2, Simple Minds en Luis Herrera? En je zou toch ook geen jeugdboek met voetnoten wensen, hoop ik?), dat dit totaal aan zijn doelgroep voorbijschiet. Merkwaardig is wel de droompassage waarin Joris zich een eend voelt (of moeten we dit aan een overconsumptie van Guus Kuijer wijten?). Toeval of niet, maar Renate Welsch heeft het in “Als een vreemde eend” (uitgeverij Westfriesland, 126 bladzijden) ook over de typische puberproblematiek. Het ontwaken van seksuele gevoelens, de eerste confrontatie met de dood, het gevoel van verlatenheid, hier niet bij gebrek aan goede opgang maar door het wegzinken in een groter drie-generaties-gezin. Ook de thema’s stiefvader, werkloosheid, conflict dorpsgemeenschap-stadsmentaliteit, komen aan bod.
Droefenis alom, maar toch slaagt de auteur, die met dit boek de Oostenrijkse Staatsprijs van de stad Wenen (!) behaalde, erin haar hoofdpersonage Claudia niet in al deze kommer en kwel te laten verdrinken. Het is een oprechte roman voor de jeugd vanaf 12 jaar, die realistisch en gevoelig een opgroeiend meisje tekent, met alle conflicten die deze overgang naar volwassenheid veroorzaakt, maar ook met de positieve en warme momenten: tederheid, vriendschap… Dit alles kan worden herleid tot het gevoel dat dit boek en dit hoofdpersonage domineert: het niet echt ergens bijhoren, het zoeken naar de bestendiging van de ogenblikken van liefde.
Vooral dankzij deze thematiek wordt de roman zo herkenbaar, terwijl hij dankzij het detaillisme ook realistisch blijft. Voor Claudia is de wensdroom van liefde gepersonifieerd in de figuur van haar echte vader die zij wil terugvinden. Deze droom zal de oorzaak zijn van de belangrijkste evolutie in de getekende levensfase: het ondermijnen van kinderlijke zekerheden, het ontdekken dat de mens genuanceerd en complex is, dat één bijvoeglijk naamwoord niet kan volstaan om iemand te definiëren. De tweede kentering zal komen via haar eerste menstruatie, de aanleiding tot een hernieuwd contact met haar moeder en tot het gevoel ergens bij te horen, verbonden te zijn in het geheim dat zij deelt met de vrouwen die haar nabij zijn. Dat Renate Welsch hieraan geen sentimenteel happy-end breit, bewijst haar kracht.

Ronny De Schepper

(*) Officieel spreekt men van pubers vanaf de leeftijd van veertien jaar. Wat daaraan voorafgaat (vanaf twaalf jaar) noemt men dan de prepuberteit. Merkwaardig is dat men jongens langer puber laat zijn (tot 18 jaar) dan meisjes (tot 16 jaar). Van dan af spreekt men van adolescenten.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.