Johan de Belie: hoed je voor literaire prijzen!

SABAM, de Belgische vereniging van auteurs, componisten en uitgevers, heeft zopas (*) een “witboek” laten verschijnen (eigenlijk is het maar een brochure: 24 blz.), waarin zij in naam van haar leden haar verontwaardiging uitdrukt over het uitblijven van maatregelen van overheidswege om het eigen werk, dus van Belgische kunstenaars, meer bekendheid te geven. Vooral het mediabeleid (radio, televisie) wordt op de korrel genomen, daar de BRT een staatsinstelling is. SABAM eist voor haar leden 25% zendtijd op, evenwichtig gespreid over de hele duur van de uitzendingen, en verwijst hierbij naar Canada waar premier Trudeau een wet heeft laten goedkeuren waarin 30% zendtijd werd afgedwongen. SABAM wijst erop dat de kwaliteit van de programma’s daaronder niet heeft te lijden gehad, dar dit de eigen productie ten zeerste heeft gestimuleerd. Ook werd een enorme kapitaalsvlucht aan auteursrechten naar het buitenland tegengegaan. Tenslotte werd op die manier ook meer werkgelegenheid gecreëerd, toch niet onbelangrijk in deze crisisperiode.
Daar de brochure nogal heterogene vraagstukken behandelt, namelijk het toneel, de ernstige en de lichte muziek, hebben wij geoordeeld dat het informatief gezien het beste was de stellingen van SABAM te toetsen aan de mening van drie mensen uit het Waasland die op de diverse terreinen creatief zijn. Voor toneel werd dat dan Johan de Belie uit Sint-Niklaas, voor de lichte muziek Jacques Raymond uit Temse en voor de ernstige muziek één der zeldzame jonge componisten, Johan Pieters uit Kieldrecht.

Johan de Belie is in het Waasland één van de meest belovende auteurs. Naast kortverhalen en gedichten heeft hij reeds twee (voorlopig onuitgegeven) romans op zijn actief staan, waarvan wij de jongste “Gwendolyn Alvarez”, “bij de gratie van de Graal geschreven”, zeker niet onvermeld mogen laten.
Maar Johan is vooral een theaterman. Ik hoorde zo pas nog in Kramiek een interview met Romain De Coninck en alhoewel het een vreemde vergelijking lijkt, toch is het zo dat ook Johan zelf stukken schrijft, ze regisseert, acteert. Alleen decors bouwen doet hij bij mijn weten nog niet.
Op achttienjarige leeftijd zorgde hij reeds voor een verrassing met zijn stuk “Het Gezag” dat een paar jaar later door Sint-Genesius werd gecreëerd in Sint-Niklaas. Een gedurfd initiatief dus voor een amateurgezelschap. Nadien kreeg hij voor “Umbilicalis” de Pol de Mont)rijs van de provincie en creëerde hij met zijn eigen STOK-theater “Iris of het spiegelkraam”. Nu werkt hij met diezelfde mensen aan de montering van de rock-musical “De Kat”, waarover wij vorige maand reeds uitvoerig bericht hebben.
Vooraleer wij met Johan over de eigenlijke brochure praten, komt iets anders aan bod, dat toch heel nauw verband houdt met ons onderwerp: Johan is namelijk géén lid van SABAM. Dat eist een verklaring.
J.d.B.: Ik wil me niet als een geïndustrialiseerd, gecomputerd creatief genie voelen, ik rotzooi liever maar wat aan. Ook wegens de aanhoudende geruchten over geldgeklungel bij SABAM. Hoeveel ze wel vragen van gezelschappen en hoeveel de auteur daarvan dan wel onder ogen krijgt. Let wel, dat zijn geruchten. Ik beschuldig dus ook niet rechtstreeks, want ik heb geen zin in een proces met SABAM, want daar lijken ze soms wel rap mee te dreigen, dat is bewezen: vergeet asjeblief geen éénaktertje aan te geven wanneer je niet weet waar het precies vandaan komt! Daar weze nog aan toegevoegd dat ik nu, onafhankelijk, ook niet veel geld te zien krijg voor mijn geschriften, maar ik wéét het tenminste, ik zie er geen graten in en het blijft niet plakken aan onverschillige vingers. Bovendien, Hugo Claus is ook niet aangesloten bij SABAM, is het niet? En nu ben ik uiteraard stukken beter dan Hugo, maar dat heeft er niets mee te maken.
– Worden volgens jou de Vlaamse auteurs genegeerd?
J.d.B.
: Tuurlijk. Waar zouden ze anders hun bergen frustraties vandaan halen, tenzij ook uit besef van eigen onkunde, maar zo geniaal zijn de meesten nu ook weer niet. Vooral officiële gezelschappen laten hen nogal links liggen (het Nederlands Toneel Gent voorziet voor volgend seizoen geen enkel nieuw Vlaams werk, als reden geven zij op dat er geen goede voorhanden zijn, RDS), al laat het programma van KNS-Antwerpen voor het komende toneelseizoen de hoop weer opflakkeren. Wat van SABAM trouwens positief is: zij hebben een brochure uitgegeven over Vlaamse auteurs en stukken die bij hen verkrijgbaar en betaalbaar zijn.
(Deze brochure is vooral bestemd voor amateurgezelschappen. Wanneer het een creatie betreft, kunnen zij hiervoor zelfs een premie krijgen, RDS)
Maar niet enkel de nationale toneelindustrie is verantwoordelijk, amateurs grijpen ook nogal gemakkelijk naar buitenlandse kas- en lachsuccessen. De beroeps zeggen dan: zij moeten het juist doen, dingen uitproberen, omdat ze minder financiële risico’s hebben. Maar dat is lulkoek natuurlijk. Wie krijgt zoveel subsidies om Amerika en Engeland na te apen? En een amateurgezelschap kan nu eenmaal ook niet zonder geld. En geen mensen in de zaal is gelijk aan bijna geen centjes. Of mogen zij ook niet eens een etentje organiseren op het einde van het seizoen voor al die niet betaalde sukkelaars? Enfin, dat etentje doet er natuurlijk niet toe, ik bedoel maar: je kan in een hobby ook niet constant tijd en geld stoppen en dan geen kat naar je zien kijken. Maar ik ben aan het zwammen, geloof ik, de literaire rivier treedt weer buiten haar oevers.
– De overheid tracht de creativiteit van de eigen mensen te stimuleren door literaire prijzen…
J.d.B.:
Hoed je voor literaire prijzen! Het geld moet je niet weggooien natuurlijk, maar denk je dat ik op de honorering van “Umbilicalis” ook maar één reactie heb gekregen? Je zou toch denken: de bedoeling is iemand een kans te geven. Welnu, die kans zit er dan mooi niet in, vergeet het maar. Briefjes van duizend en een overigens mooi diploma van André Roelant waren het laatste wat ik gehoord heb. Geen dooie muis, noch beroeps noch amateur heeft interesse betoond, hoewel er van officiële zijde en van de pers uit voldoende aandacht aan werd besteed.
– In haar brochure pleit SABAM ook voor een gelijkschakeling wat subsidiëring e.d. betreft van amateur en professioneel toneel…
J.d.B.:
Pro natuurlijk. De echte liefde voor het vak vind je meer bij liefhebbers dan bij diploma-op-zak acteurs. En talent, ocharme, laten we erover zwijgen. Er wordt wat afgeklungeld in dit wereldje van ons. Het gevaar is natuurlijk niet denkbeeldig dat amateurs zich een professionele houding gaan aanmeten en dan kan de hele boel de pot op voor mij.
– Heb je zelf nog onmiddellijke toekomstplannen, naast “De Kat”?
J.d.B.:
Er ligt een stapel gedichten klaar, vervloekt weliswaar maar mooi omdat ze schrijnend zijn. Zo denk ik er morgen zelf ook niet meer over vermoedelijk, ik ben nogal onstandvastig en neurotisch. Nog een beetje regisseren en dan naar Blondie, Patti Smith en Rod Stewart luisteren, wat vrijen met het vrouwtje (zie foto, RDS), de kat strelen (maar ik heb er geen) en mijn zoon opvoederen. Ook leuk meegenomen.

Ronny De Schepper

(*) Referentie: Jan Segers, Worden onze auteurs-componisten in eigen land genegeerd? (De Voorpost, 30/6/1978)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.