Onder de torens

“Onder de torens” werd in het NTG opgevoerd in een regie van Sam Bogaerts (“Claus is voor mij toch jarenlang een ouwe zeiker gebleven die enkele goede gedichten had geschreven”, HLN 15/10/93), die echter volgens Jef Demedts op de helft van de repetities niet eens aanwezig geweest was (tegen Ingrid van der Veken in Het Laatste Nieuws: “Ja, ik ben heel combattief als het om het NTG gaat, voor 75 procent zijn voorstellingen hier gered door de acteurs. Herinner je je die rel bij de opening van de nieuwe schouwburg met ‘Onder de Torens’ van Hugo Claus? Wel, Sam Bogaerts is als regisseur op de helft van de repetities niet eens aanwezig geweest!”).

Met Nolle Versyp als Bokmans, de liberale schepen van de haven, die zijn collega van cultuur vervangt om de jury voor te zitten om te beslissen welk stuk zal worden gekozen om de vernieuwde schouwburg te openen (“Het mag wat kosten: weet ge dat de hotels in Antwerpen met Antwerpen ’93 een bezetting van 82 procent hebben?”). Bob Van der Veken is Parmentier, zijn Vlaams-nationalistische tegenstander in de gemeenteraad en Jef Demedts Duflou, een kruising tussen Wim Van Gansbeke en Frans Boenders, maar tegelijk ook een gatlikker, die steeds bereid is zijn kap naar de wind te hangen. Walter Moeremans is Laurent, de jonge (?) “rebel”, die al drie jaar op kosten van de staat leeft omdat hij met zijn “Monoloog van Nonkel Juul” de Prijs van Denderleeuw heeft gewonnen. Overigens was die monoloog een letterlijke weergave van wat zijn Nonkel Juul hem gewoon heeft verteld. Hij is wel bereid zich achter eender welk project te scharen, als hij het maar mag “herschrijven” voor veel geld en vooral voor zijn naam in ’t groot op de affiche. Els Magerman is zijn lief, Anke, die verraadt dat hij van de auteur van “De koning van Dentergem” 100.000 ballen krijgt, als hij ervoor zorgt dat dit stuk wint. Vic Moeremans speelt dan weer Renaat de Vonck, de oude glorie (hij heeft nog gecollaboreerd tijdens de oorlog…), tevens de auteur van “Wilfried de Weerspannige”, wiens Wilfried nog eens weer-spannig wordt, als hij haar ziet; hij houdt er wel een hartaanval aan over. Blanka Heirman is Odile, zijn trouwe secretaresse (zowat in de betekenis van het gelijknamige boek van Willy Van Poucke). Cyriel Van Gent is Miele, de machinist die als lakei verkleed, de juryleden moet ontvangen. Ze zullen zes geselecteerde stukken beoordelen en tussendoor ook een stukje eten: “Als er meer mayonaise moet zijn, moet ge’t maar zeggen!”
Het eerste stuk gaat over een “androgyne” (Mark Willems) die zich tot vrouw wil laten “ombouwen”, o.a. omdat zijn vrouw (Karen De Visscher) vrijt met zijn vader (Herman Coessens). En omdat Chris Thys en Els Magerman als Pim en Wim, zijn masturberende zoontjes, hem vreselijk ambeteren. Dan is er nog Chris Boni als de troostende Bobonne en Peter Marichael als de dokter die de dubbele operatie (eerst wordt een nier weggenomen om met de verkoop de eigenlijke transformatie te bekostigen) zal uitvoeren.
In het tweede stuk brengt een werkloze Max (Eric Van Herreweghe) een nachtelijk bezoekje aan Lieve Moorthamer als de seksueel ondervoede koningin. Peter Marichael is de onvolwassen kroonprins.
Als derde is er Roger Bolders die de titelrol zou vertolken in “Wilfried de Weerspannige”, Claus’ parodie op zijn eigen “Leeuw van Vlaanderen”, al kon hij het toch niet appreciëren dat Herman Coessens zotte smoelen staat te trekken als Adelbert en dat de “godin van de nacht” werd voorgesteld door Vera Meynsberghe “een kind met een ernstig spraakgebrek”.
Nummer vier is Magda Cnudde als de vrouw in “De man aan het venster”, rol van Herman Coessens.
Peter Marichael is de bevende (!) koning, Mark Willems Mac, Chris Boni Lady Mac en Karen De Visscher, Els Magerman en Chris Thijs zijn Exen in “De koning van Dentergem”, zijnde een rap-remake van “Macbeth”.
De voorkeur van de afwezige directeur, pardon, je moet nu intendant zeggen, die sponsors is gaan zoeken in een brouwerij in Roeselare, gaat naar “Leven en dood van een blauwhelm”, met Erik Van Herreweghe als de teruggekeerde blauwhelm Walter, Chris Boni als zijn moeder (“Was het eten daar goed?”), Herman Coessens als zijn vader, Vic Moeremans als de dove grootvader, die alles moet laten herhalen door Chriske Thys (iets waarover Claus zeer boos was, evenals over het feit dat dit fragment, net als de meeste andere, in het dialect werd gespeeld, al was er in de voorstelling die ik zag wel rekening gehouden met een paar kritieken van Claus op de première. Zo werd een condoom niet meer “verduidelijkt” als “zo’n ding dat ge op uw pietje moet schuiven”).
Maar dan is er nog Eddy Spruyt als Cordier, de secretaris-generaal (en Roger Bolders als Theo zijn chauffeur) die liever op het ministerie van milieu was blijven werken, maar wel de boodschap van zijn baas, de minister van cultuur, overbrengt dat een musical op basis van “Pallieter” hem het beste zint. Daarom wordt het dus een finale op muziek van Johan De Smet met Jaap Dieleman, piano, Paul Klinck, viool, en het harmonie-orkest Guy Duyck o.l.v. Amand Van Coppenolle. Roger Bolders speelt hier Pallieter, Lieve Moorthamer Marieke, Chris Boni Charlot, Herman Coessens de pastoor, Annabelle Van Nieuwenhuys een Somalische vrouw en zelfs de machinisten treden op als koor!
Geschreven als gelegenheidsstuk voor de heropening van het N.T.G., breekt Claus met zijn gewoonte om zich niet te mengen met de opvattingen van de regisseur. In een nijdig stuk (waarin om een of andere reden ook Wim Van Gansbeke, Fred Six en Edward Van Heer ervan langs krijgen) pakt hij regisseur Sam Bogaerts zwaar aan, hem ervan beschuldigend dat hij moedwillig het stuk naar de kloten heeft geholpen. Toegegeven, het had dan ook erg zware kritiek te verduren gekregen (13/11/1993). De acteurs daarentegen reageerden, bij monde van Vic Moeremans in Dag Allemaal, “zwaar verontwaardigd”: “Wij dachten: ‘Wordt Claus op zijn oude dag nu zo pretentieus?’ Iedereen weet toch welke regies Claus al gedaan heeft en dat hij het niet kan. Claus is onze grootste schrijver, maar hij weet zelf ook wel dat hij van regie geen kaas heeft gegeten. Wat zit hij dan te vitten?”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.