Animatiefilms: update over “Fritz the Cat”

De Amerikaan Ralph Bakshi zorgde in 1972 voor een nieuwe wind door het animatiewereldje met “Fritz the cat” naar de tekeningen van Robert Crumb uit 1965. It was the first animated feature film to receive an X rating in the United States, and the most successful independent animated feature of all time.

Johan Thielemans vond in Tliedboek nr.26 van oktober 1972 de tekeningen van Bakshi veel mooier dan die van Crumb maar over de inhoud van de film is hij veel minder lovend (*): “Hier gaat een zeer rechtse houding schuil achter de schijn van vrijheid die wordt opgehouden doordat men zeer duidelijk toont dat men over een paar taboes van het puritanisme is heengestapt. Maar verder belijdt men een strict individualisme dat zijn opperste moment beleeft bij het allerpersoonlijkste genot van de copulatie. Het is typisch dat de vrouwen in de film allemaal karikaturaal zijn en alleen dienst doen als lustobjecten. De enige vrouw die initiatieven neemt en Fritz the Cat uit de handen van de politie haalt, wordt teruggedrongen in het cliché van het bazige, alwetende vrouwmens dat onuitstaanbaar is. (…) Het nieuwe dat wij zouden willen zien doorbreken, zou een relatie moeten vertonen met een beter mensbeeld. Ons doel moet zijn het ‘kwalitatief-nieuwe bewustzijn’ (Marcuse), Fritz the Cat pleit voor een bewustzijn dat zich alleen mar kan uitleven in de lusttuin van de consumptiemaatschappij, waar ieder voor zichzelf zijn eigen genot zoekt. (…) Dat in 1972 een film nog ongeremd drugs als een geluksmiddel bezingt, wijst op de onbezonnenheid van dat deel van de underground, dat vrij zijn beschouwt als zich losmaken zonder zich over de consequentie van de volgende daad te bezinnen. Een onbezonnenheid die men niet anders dan als gevaarlijk kan bestempelen. (…) Het gaat ons niet om de opruiming, maar om het opbouwen dat daarop volgen moet. Maar zover wil of kan Bakshi’s Fritz the Cat niet kijken. Hij kijkt trouwens niet veel verder dan zijn penis lang is.”
Because of disagreements with the filmmakers during the production of the film, Crumb ended the strip in 1972 by publishing a story in which Fritz was murdered by an ex-girlfriend. A second animated film, “The Nine Lives of Fritz the Cat”, was produced in 1974 without the involvement of Bakshi or Crumb.
Ralph Bakshi probeerde later een nieuwe animatietechniek uit in 1979 voor zijn versie van de beroemde “Lord of the rings” (naar de boeken van Tolkien). Aangezien de technologie onvoldoende op punt stond om de diverse types die in het boek gecreëerd werden geloofwaardig weer te geven, deed Bakshi reëel gedraaide sequenties overschilderen en bijtekenen. Ondertussen kan de computer echter zelfs dinosaurussen tot leven wekken en daarom heeft de Nieuw-Zeelander Peter Jackson bij het begin van het nieuwe millenium wel een speelfilmversie van het titanenwerk kunnen maken. Overigens kan men vanaf “Jurassic Park” door de geavanceerde computertechnieken een “gewone” film nog nauwelijks van een animatiefilm onderscheiden. Men is nu immers reeds zo ver gevorderd dat men, om computertechnieken in een gewone film te integreren, niet meer dient te vertrekken van het beeld-per-beeld principe. Vandaar dat het enige onderscheid nog kan worden gemaakt als men het grondprincipe blijft hanteren dat een animatiefilm vertrekt van niet-bewegende beelden.
Alleszins moet duidelijk zijn dat animatiefilms niet uitsluitend tekenfilms zijn. Het zijn ook films met poppen, met marionetten en de laatste tijd vooral met figuurtjes uit plasticine.
Met de tweejaarlijkse British Animation Awards ‑ ‘BAA’ refereert naar een blatend schaap ‑ worden prijzen in de Britse animatiefilmindustrie toegekend door een onafhankelijke en een publieksjury. De BAA staat garant voor kwaliteit. Topanimators zoals Joanna Quinn (hilarische humor gecombineerd met zwierig vakmanschap), Mark Baker (subtiele tekeningen en fijnzinnige humor), ‘Aardman’ Peter Peake zijn maar een paar voorbeelden. De grootste naam in het rijtje is echter wellicht Nick Park met zijn “Wallace and Gromit”-films.
En uiteraard is niet alleen humor een grote troef van de UK. De subtiele interpretatie van een gedicht van Bukowski is b.v. te zien in “The Man with the Beautiful Eyes”. Of het donkere ware verhaal van Tana Ross, een Holocaust-overlevende, wordt verteld in “Silence”, een aangrijpende film van het vrouwenduo Orly Yadin en Sylvie Bringas.
Ook België is bekend in het animatiewereldje. Natuurlijk met Raoul Servais die in 1979 een Gouden Palm kreeg voor zijn animatiepareltje “Harpya” (maar in 1994 niet voor “Taxandria” dat op zijn terrein eigenlijk een beetje een mislukking was). Maar er is ook “Tarzoon” en “The missing link” (Picha, 1979). En er is natuurlijk de oscar van Nicole Van Goethem met “Een Griekse Tragedie”, terwijl ze ook in Cannes de hoofdvogel afschoot met “Vol Van Gratie”. Voor televisie zijn wij wereldwijd bekend met “Tik Tak” maar ook met “Musti” en “Plons” van Ray Goossens (1924-1998).

Ronny De Schepper

(*) Volgens mij is de inhoudelijke kritiek van Johan evenzeer toepasselijk op de strips van Crumb, maar aangezien ik die nog niet aandachtig heb gelezen, kan ik daar natuurlijk niet mijn hand voor in het vuur steken.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.