Tijdsbalk

3761 Begin van de Joodse jaartelling.
2697 Begin van de Chinese jaartelling.
1173 Begin van de Trojaanse Oorlog.
753 Mythische stichting van de stad Rome die (veel later) als uitgangspunt zal dienen voor de jaartelling Ab Urbe Condita.
543 Begin van de Boeddhistische jaartelling.
525 Geboorte van Aischylos.
496 Geboorte van Sofokles.
485 Geboorte van Euripides.
456 Dood van Aischylos.
455 “Peliades” (de eerste tetralogie van Euripides – drie tragedies en een saterspel – werd niet bewaard, maar de volgende stukken wel)
438 “Alkestis” (Euripides)
432 “Medeia” (Euripides)
431 Begin van de Peloponnesische Oorlog: Sparta valt Athene aan.
428 “Hippolutos” (Euripides)
427 “Andromache” (Euripides)
426 “Kuklops” en “Herakleidai” (Euripides)
425 “Hekabe” (Euripides)
424 “Herakles” (Euripides)
422 “Hiketides” (Euripides)
419 “Elektra” (Euripides)
418 “Ion” (Euripides)
416 Athene verovert het neutrale eiland Melos. Alle mannen worden uitgeroeid, de vrouwen en kinderen als slaven verkocht. Deze oorlogsmisdaad mag wellicht op rekening van Alcybiades worden geschreven.
415 De Atheense vloot vaart uit naar Sicilië.
414 “Troiades” (Euripides)
413 Nederlaag van de Atheense vloot. Euripides schrijft “Ifigeneia in Tauris”.
412 “Helena” (Euripides)
412 “Foinissai” (Euripides)
409 “Ifigeneia in Aulis” (Euripides)
408 “Orestes” (Euripides)
407 “Bakchai” (Euripides)
406 Dood van Euripides.
405 Dood van Sofokles.
401 “Oidipoes in Kolonos” (manuscript gevonden in nalatenschap van Sophocles: het werd de zwanezang van de klassieke Griekse tragedie)
4 Geboorte van Jezus Christus. Alhoewel in het westen de geboorte van Christus zogezegd als ijkpunt geldt, is het in werkelijkheid het begin van het jaar 1 dat als ijkpunt wordt gebruikt, want achteraf is men erachter gekomen dat Christus eigenlijk vier jaar eerder was geboren. Toch blijft het belangrijk dat het ijkpunt dus niet een jaar is, maar een tijdstip is. Dat verklaart ook waarom er geen jaar nul is. Het jaar -1 (1 v.Chr.) wordt dus gevolgd door het jaar 1 (1 n.Chr.).
29 Dood van Jezus Christus.
Omstreeks 280 wordt Constantius geboren als de zoon van de Romeinse officier Constantius I Chlorus en Helena. Deze laatste was waarschijnlijk van zeer bescheiden afkomst, want onder andere Ambrosius vermeldt dat ze in een herberg werkte. Waarschijnlijk was de relatie tussen de jonge officier en Helena een concubinatus. Hoe lang de relatie tussen Constantius en Helena standhield, is onbekend. Toch zou zijn moeder een belangrijke rol hebben gespeeld in de opvoeding van Constantius. Hij zou haar na zijn vaders dood de titel “Augusta” verlenen.
Nadat vader Constantius in 293 als Caesar was opgenomen in Diocletianus’ tetrarchie, woonde zijn zoon Constantijn aanvankelijk aan het hof van Augustus Diocletianus in Nicomedia.
In 305 deden beide Augusti, Diocletianus en Maximianus, troonsafstand en Constantius volgde Maximianus op als Augustus in het westen. Hoewel er in de families van de toenmalige keizers twee zonen waren die de juiste leeftijd hadden (Constantijn en Maxentius, zoon van Maximianus), werden beiden uitgesloten bij de machtsoverdracht. Het waren Severus II en Maximinus Daia die tot Caesares werden gepromoveerd.
Daarop verliet Constantijn Nicomedia om zich bij zijn vader te voegen in Gallia. Tijdens een veldtocht werd Constantius echter ziek en hij stierf op 25 juli 306 in Eboracum (York). Generaal Chrocus en de troepen, die loyaal waren aan Constantius’ nagedachtenis riepen Constantijn onmiddellijk uit tot Augustus. Gallia en Britannia accepteerden de heerschappij van Constantijn, Hispania wees die af.
Hoewel Constantius binnen het opvolgingssysteem van de tetrarchie uit 305 als Augustus een nieuwe Caesar kon aanduiden, was Constantijns claim (of die van zijn troepen) op de titel Augustus hiermee in strijd. Daarom vroeg Constantijn aan Galerius, de Augustus van het oosten, om te worden erkend als opvolger van zijn vader. Galerius stond hem de titel Caesar toe, waarmee hij Constantijns heerschappij over het grondgebied van zijn vader erkende, en promoveerde Severus tot Augustus van het westen.
In de interne conflicten van de tetrarchie probeerde Constantijn zoveel mogelijk neutraal te blijven. In 307 zocht ex-Augustus Maximianus – die kort daarvóór was teruggekeerd op het politieke toneel na zijn (gedwongen) troonsafstand in 305 – Constantijn op om zijn steun te krijgen in de oorlog van zijn zoon Maxentius tegen Severus II en Galerius. Daarop liet Constantijn zich van zijn eerste vrouw Minervina scheiden om met Maximianus’ dochter Fausta te huwen en zo hun bondgenootschap te bezegelen. Bovendien werd hij door Maximianus gepromoveerd tot Augustus, hoewel deze daarvoor niet de bevoegdheid had. Toch mengde hij zich niet in het conflict van Maxentius met de andere twee tetrarchen.
In 310 geraakte Maximianus echter betrokken in een samenzwering tegen zijn schoonzoon. Toen Constantijn hier lucht van kreeg, sloeg hij de opstand in korte tijd neer. Maximianus, die naar Massilia (Marseille) was gevlucht, werd uitgeleverd door zijn eigen troepen en gedood of gedwongen zelfmoord te plegen.
Nadat hij Hispania aan zijn machtsgebied had toegevoegd, stak Constantijn in 312 met zijn leger de Alpen over en viel hij Maxentius aan, die de macht in Italia had gegrepen. Constantijn versloeg Maxentius op 28 oktober 312 in de slag bij de Milvische brug, wat hem tot de onbetwiste Augustus in het westen maakte. Tijdens de strijd om de pons Milvius liet Constantijn zijn soldaten een symbool aanbrengen op hun schilden, waarvan christenen geloven dat dit het labarum-symbool was. Het labarum (Grieks: λάβαρον) was een vexillum (militaire standaard), dat het Chi-Rho symbool ☧ weergeeft, gevormd uit de eerste twee Griekse letters van het woord “Christus” (Grieks: ΧΡΙΣΤΟΣ, of Χριστός) – Chi (χ) en Rho (ρ). Dit teken en het ermee geassocieerde motto “in hoc signo vinces” (in dit teken zal je overwinnen) zou volgens de overlevering aan Constantijn zijn verschenen in een visioen en zou hebben geleid tot zijn uiteindelijke bekering tot het christendom. Onder historici is er echter discussie of dit teken een zuiver christelijke, een heidense (verwijzend naar de zonnegod) of een astronomische betekenis had. Na zijn overwinning bij de Milvische brug bracht Constantijn overigens offers aan de Romeinse goden.
Het Edict van Milaan dat in februari 313 werd uitgevaardigd, was een decreet van Licinius en Constantijn, nu bijgenaamd de Grote, de twee heersers van het Romeinse Rijk, waarin staat dat de Romeinse burgers vrij zijn zelf hun religie te kiezen en te belijden. Dit bekrachtigde het einde van de christenvervolgingen. Het initiatief voor deze bekrachtiging ging eigenlijk uit van Licinius, maar zou later toegeschreven worden aan Constantijn, die als overwinnaar uit hun tweestrijd was gekomen en het edict slechts had ondertekend uit collegialiteit. In feite worden vanaf dat moment de andere godsdiensten benadeeld. Ten tijde van het Edict van Milaan was waarschijnlijk nog slechts 10% van de bevolking van het Romeinse Rijk christen, maar veertig jaar later was dat al ongeveer de helft. En daarom wordt de invoering van het christendom als staatsgodsdienst in het Romeinse rijk ten onrechte toegeschreven aan Constantijn.
Deze zou echter wel verantwoordelijk zijn voor een aantal zaken die hieruit zijn voortgevloeid. Zo b.v. de reden waarom Kerstmis (de veronderstelde geboortedag van Jezus) en Nieuwjaar niet op dezelfde dag vallen. De Germanen vierden immers reeds rond Midwinter (21 december) de midwinter- of joel-feesten (winterzonnewende) waarbij het boze werd verjaagd en het licht werd begroet. Op 25 december werd rond het Middellandse Zeegebied tot dan toe de zonnegod vereerd onder vele verschillende namen zoals Ra in Egypte en Helios in Griekenland. In het late Romeinse Rijk was dit vooral de zonnegod Sol Invictus (de onoverwinnelijke zon). Omdat Jezus het Licht van de Wereld genoemd werd (zie Joh. 1), besloot Constantijn de Grote dat de geboorte van Christus gevierd zou worden in de periode dat ‘heidenen’ reeds gewend waren te vieren. Bovendien waren de dagen rond 25 december reeds vrije dagen der saturnaliën. Verscheidene heidense gebruiken hebben vervolgens hun weg gevonden in de Kerstviering, zoals het optuigen van kerstbomen, alsmede het verbranden ervan.
Onder keizer Theodosius I wordt het christendom in 380 zodanig bevoordeeld dat we nu wel degelijk kunnen zeggen dat het de staatsgodsdienst is geworden. Vanaf 392 worden alle andere godsdiensten trouwens verboden (bron: Wikipedia).
Omstreeks 400 wordt door de Iberische historicus Orosius de jaartelling Ab Urbe Condita (vanaf de stichting van de stad Rome) geïntroduceerd. De jaartelling begint op 1 maart, vandaar dat september, oktober, november en december op die manier wel degelijk de zevende, achtste, negende en tiende maand zijn.
De Scytische monnik en tijdrekenaar Dionysius Exiguus presenteert in 525 zijn paastabel met de hierin vervatte nieuwe jaartelling aan officiële vertegenwoordigers van paus Johannes I.
Paus Bonifatius IV is de eerste die zich realiseert wat het verband is tussen de jaartelling Ab Urbe Condita en de christelijke jaartelling (hij stelde dat AD 607 = AUC 1360).
In 622 start de Islamitische jaartelling.
Pas door toedoen van de Engelse chronoloog en historicus Beda Venerabilis wordt in 731 de christelijke jaartelling ook echt in gebruik genomen als een volwaardig systeem ten behoeve van de datering van historische gebeurtenissen.
In 864 wordt de Gentse Sint-Pietersabdij juridisch de eigenaar van de burcht en de heerlijkheid van Temse.
In 996 schrijft Sei Shonagon het zogenaamde hoofdkussenboek.
In 1099 wordt n.a.v. de eerste kruistocht Jeruzalem heroverd.
In 1113 krijgt de Orde van Sint-Jan van Jeruzalem de pauselijke zegen. Zij worden de Hospitaalridders genoemd omdat zij zich vooral dààrmee bezig hielden. Het hospitaal bij de Grafkerk in Jeruzalem telde 2.000 ziekenbedden en vooruitstrevende Arabische medische technieken worden afgekeken en in Europa ingevoerd.
Hier in Vlaanderen bestond op dat moment al een uitgebreide Middellatijnse literatuur, b.v. “Isengrimus”, het dierenepos van Magister Nivardus uit het Gent van het midden van de twaalfde eeuw, dat ongetwijfeld invloed heeft gehad op “Van den Vos Reinaerde” van zo’n kleine honderd jaar later. Het verschil is dat “Isengrimus” een scherpe satire is op de geestelijkheid met lange betogen vol van allerlei allusies en getekend door een bitter pessimisme, terwijl bij “Reinaert” de satire a.h.w. voortvloeit uit het verhaal, dat vol levendige, functionele dialogen zit, die getuigen van een sceptisch realisme.
In 1170 zou een Prins Madoc, afkomstig uit Wales, Amerika hebben ontdekt. Indianenlegenden en nederzettingen in het zuiden van de VS zouden hiervan moeten getuigen, maar archeoloog Ceram doet het af als flauwe kul. Hubert Lampo daarentegen zegt dat het hier om dezelfde Madoc zou gaan, die in het eerste vers van “Van den Vos Reynaerde” wordt vermeld.
In 1191 verjaagt Saladin de Hospitaalridders uit Jeruzalem. Ze trekken naar de regio rond Tripoli en Akko (nu Syrië), waar ze de enorme burcht Krak des Chevaliers bouwen.
In 1209 bepaalde het concilie van Avignon dat “bij het nachtwaken in de kerk voortaan geen toneel meer mag worden gespeeld en evenmin mag worden gedanst, onbehoorlijke gebaren of rondedansen zijn verboden, er mogen ook geen liefdesliederen of ondeugende versjes worden gezongen.” (Deseyn, p.354)
In 1265 verschijnt La vita nova (Dante Alighieri).
In 1308 valt Akko en de Hospitaalridders vluchten naar Cyprus.
Vanuit Cyprus veroveren de Hospitaalridders in 1309 Rhodos.
In 1353 verschijnt Il Decamerone (Giovanni Boccaccio).
“Het woord Macabre is van onbekende herkomst en betekenis en verscheen voor het eerst in 1376 in een gedicht van Anjous kanselier, Jean le Fèvre, dat deze zin bevatte: ‘Je fis de Macabré le danse’ (Ik dans de Danse Macabre). Het kan ontleend zijn aan een oudere Danse Machabreus, wat wil zeggen ‘van de Maccabeeën’, of aan het overeenkomstige Hebreeuwse woord voor grafdelvers en aan het feit dat in het middeleeuwse Frankrijk joden als grafdelvers werkten. De dans zelf ontwikkelde zich, waarschijnlijk onder invloed van de pest die opnieuw de kop opstak, als een soort straatvoorstelling waarmee men preken over het onderwerp dat alle mensen in de dood gelijk zijn, wilde illustreren. De dans wordt op muurschilderingen in de kerk van de Onnozele Kinderen in Parijs weergegeven en we zien daarop een stoet, gevormd door vijftien paren, geestelijken en niet-geestelijken, beginnend met de paus en de keizer en eindigend met een monnik en een boer, een frater en een kind.” (Barbara Tuchman, De waanzinnige 14de eeuw, p.563-564)
In 1386 zijn er The Canterbury Tales van Geoffrey Chaucer.
In 1450 drukt Laurens Coster (Haarlem) of Johannes Gutenberg (Mainz) als eerste met losse letters, wat een belangrijke rol zou spelen in de verspreiding van nieuwe opvattingen op godsdienstig, artistiek en/of wetenschappelijk vlak.
In 1484 erkent paus Innocentius VIII officieel het bestaan van “ondoden”.
In 1491 koopt Roeland Lefèvre het eigendomsrecht over de burcht en de heerlijkheid van Temse over van de Gentse Sint-Pietersabdij.
De val van Granada in januari 1492 voor Isabella van Castilië en Ferdinand van Aragon, “los reyes catolicos”, het startsein om met een niets ontziende inquisitie te starten (“No-one expects the Spanish inquisition!”). Deze bekeringsdrang ligt mede aan de basis van hun (eigenlijk vooral hààr) steun aan de onderneming van Christoffel Columbus.
In 1493 ontdekt Columbus Amerika (economische bloei, kolonialisme als basis voor het kapitalisme).
In 1494 verovert Alonso Fernandez de Lugo Tenerife op de Guanches en sticht de hoofdstad Santa Cruz. De Guanches hebben lang blond haar en kennen merkwaardig genoeg voor een eilandenvolk helemaal niets van scheepvaart. Zij wagen niet eens een oversteek naar de andere Canarische eilanden. Hun speciale verering van de overledenen doet dan weer denken aan de gebruiken bij de Egyptenaren. Zo komt het dat zij volgens de mythologie als afstammelingen van het verdronken land van Atlantis worden beschouwd. De Guanches leggen zich niet neer bij de nederlaag en vechten terug tot ze op 25 december 1496 definitief worden verslagen bij Acentejo. In datzelfde jaar brandde in Temse de Onze-Lieve-Vrouwkerk uit en Roeland Lefèvre verkrijgt van Filips de Schone de toelating om de helft van het belastinggeld aan de heropbouw van de kerk te besteden.
Terwijl Vasco da Gama in 1498 Indië bereikt via Kaap de Goede Hoop, laat Fernandez de Lugo de eerste kerk van Tenerife bouwen in het dorpje Los Realejos. In deze Kerk van Santiago worden de opperhoofden van de Guanches gedoopt.
In 1500 wordt Garachico, de oudste haven van Tenerife, in gebruik genomen.
Op 14 december 1503 wordt Michel de Nostre-Dame (Nostradamus) geboren in Saint-Rémy (Zuid-Frankrijk).
In 1514 verschijnt De prins (Machiavelli).
Toen Karel V in 1515 troon als heer van de Nederlanden besteeg, hoopten onze gewesten opnieuw bestuurd te worden door een “nationale” vorst. Bij zijn troonsbestijging oefende Karel immers gezag uit over de volgende gewesten: Vlaanderen, Mechelen, Holland, Zeeland, Henegouwen, Namen, Brabant, Limburg, Overmaas en Luxemburg. Net als zijn Bourgondische voorgangers streefde keizer Karel ernaar zijn machtspositie in de Nederlanden te versterken en de naburige landen aan zijn gezag te onderwerpen.
Algauw kwam echter een eind aan deze illusie door het Spaanse koningschap (1517). Na het vertrek van Karel naar Spanje, begin september 1517 trad zijn tante Margaretha van Oostenrijk als landvoogdes op. Tijdens haar beleid werd zij bijgestaan door een Hofraad, bestaande uit leden van de hoge adel. Rekening houdend met de belangen van de Habsburgse dynastie trachtte ze zoveel mogelijk een vredespolitiek in de Nederlanden te voeren. Door allerlei omstandigheden waaronder het verzet van de Staten tegen de financiële eisen van de keizer en de toenemende ontevredenheid in de steden omwille van het beknotten van hun vrijheden en privileges werd zij gedwongen vrij veel toegevingen te doen aan de Gewestelijke Staten. Datzelfde jaar maakt Maarten Luther zijn leer bekend, terwijl in Temse zowel Roeland Lefèvre als diens vrouw Hadewigis van Heemstede overlijden. Ze rusten allebei in een praalgraf in de zuidelijke zijbeuk van de Onze-Lieve-Vrouwkerk.
In 1519 maakt Magelhaes een tocht rond de wereld. Het Duitse keizerschap voor Keizer Karel maakt de Nederlandse politiek definitief ondergeschikt aan de keizerlijke en dynastieke belangen van de Habsburgers. Doordat de Nederlanden op termijn slechts een klein deeltje vormden van Karels wereldrijk werden ze nauwer betrokken bij de Europese politiek, die steeds meer in de greep kwam van de Frans-Habsburgse tegenstelling.
Door oorlog of door het opkopen van vorstelijke rechten werden gebieden aan de XVII Provinciën toegevoegd. De eerste was Doornik in 1521.
Met betrekking tot het stedelijk beleid trachtte Karel V zoveel mogelijk de invloed van de ambachtsgilden te weren en samen met het stadspatriciaat als bestuurders greep te krijgen op de stedelijke autonomie. Zo kreeg Doornik en het Doornikse, net als de overige Nederlandse steden die veroverd en bij de Nederlanden gevoegd werden, in 1522 een nieuwe bestuursvorm, waarbij de ambachten volledig uit het bestuur werden gestoten. Sultan Suleyman verdrijft de Hospitaalridders uit Rhodos. Ze vluchten naar Sicilië. In Venetië wordt in 1522 overigens voor het eerst 1 januari ingevoerd als eerste dag van het nieuwe jaar. In andere landen worden daarvoor nog altijd andere data gehanteerd zoals 21 maart of 1 september. Uit het Wikipedia-lemma daaromtrent wordt mij echter niet duidelijk of men op de dagen die dan aan 21 maart of (veel erger nog) 1 september vooraf gingen dan ook een ander jaartal toekende (m.a.w. of 20 maart 1522 dan eigenlijk niet als 20 maart 1521 werd afgedaan).
Op 30 augustus 1523 komen de drie eerste missionarissen in Amerika aan in Vera Cruz, een stad die vier jaar eerder door Hernan Cortès was gesticht. Bij die drie bevindt zich Pedro de Gante (Pier van Gent) uit de hofkapel van Keizer Karel.
Friesland werd in 1524 bij de Habsburgse Nederlanden gevoegd.
Van 1525 af begon een reeks van stedelijke oproeren in o.a. Utrecht, Groningen, Brussel en Gent.
Neder- en Oversticht worden in 1528 bij de Habsburgse Nederlanden gevoegd.
Naast de territoriale uitbreiding van zijn Nederlandse gebieden streefde Karel V ook naar een territoriale eenmaking. Hiertoe dienden de eeuwenoude feodale banden, die Vlaanderen en Artesië met de Franse koning verbonden, definitief verbroken te worden. Dit werd uiteindelijk gerealiseerd door het sluiten van de Vrede van Kamerijk in 1529. Dat jaar wordt Wenen ook voor het eerst belegerd door de Turken.
In 1530 volgde een zuster van de keizer, Maria van Hongarije, weduwe van Lodewijk II, koning van Hongarije, Margaretha van Oostenrijk op. In eerste instantie diende ze het vorstelijk gezag te versterken en de “ketterij” te bestrijden. Zowel de politieke als de godsdienstige eenheid beoogden de verder uitbouw van de keizerlijke macht. Keizer Karel stelt Malta ter beschikking van de Hospitaalridders, die voortaan dan ook eerder bekend zijn als de Orde van Malta.
Toen keizer Karel in 1531, nadat zijn broer Ferdinand in het Duitse Rijk tot Rooms koning was verkozen, bijna een jaar in Brussel zetelde, stelde hij een geheel nieuwe bestuursorganisatie in ter ondersteuning van de landvoogdes. Naast de landvoogdes kwamen er nu drie raden te staan, de Collaterale Raden, die hun ontstaan vonden in de vroegere Hofraad. Er kwam een Raad van State met een algemene politieke adviesbevoegdheid, waarin uitsluitend leden van de hoge adel zetelden. De bedoeling was om deze edellieden nauwer aan het beleid van de vorst te binden en hun macht op die manier te kanaliseren. Daarnaast kwam een Geheime Raad, gevormd door bekwame juristen met moderne opvattingen over de rol van de vorst en het karakter van de staat met weinig sympathie voor de behoefte aan zelfstandigheid van de afzonderlijke gewesten. Deze Raad bestaande uit de hoogste professionele ambtenaren bezat juridische en wetgevende bevoegdheden. Het creëren van een ambtenarenapparaat waartoe talrijke professionele gerechtsgeleerden behoorden die niet van adel waren en wel degelijk invloed uitoefenden op het beleid, veroorzaakte wrevel bij de adel. Tenslotte was de Raad van Financiën verantwoordelijk voor de financiële aangelegenheden en voor de controle op de gewestelijke Rekenkamers.
De Armenkamer wordt door Keizer Karel ingesteld in 1535.
Groningen en Drenthe worden bij de Habsburgse Nederlanden gevoegd in 1536.
In 1543 gaat Nicolaus Copernicus in “De Revolutionibus Orbium Coelestium” van geocentrisme naar heliocentrisme (maar toch nog “koepel met vaste sterren”). Zutphen wordt bij de Habsburgse Nederlanden gevoegd.
In 1544 neemt het hele Heilige Roomse Rijk (Duitsland) de jaartelling van Venetië over.
Lingen komt in 1547 laatste bij de Habsburgse Nederlanden.
Met betrekking tot het Duitse keizerrijk werden de Habsburgse Nederlanden via het Verdrag van Augsburg van 1548 verenigd in de zogenaamde Bourgondische Kreits, waarvan de band met de Rijksregering zeer los was. In ruil voor de betaling van een rijksbijdrage, genoten de Bourgondische landen bescherming van het keizerrijk.
Tenslotte diende ook nog het recht van opvolging gelijkgeschakeld te worden in de verschillende gewesten. Dit gebeurde door de Pragmatieke Sanctie van 1549. Keizer Karel was er nu zeker van dat de XVII Provinciën integraal zouden overgaan naar zijn zoon Filips II.
In 1554 verschijnt het “Cruijde Boeck” van R.Dodoens.
Toen Keizer Karel in 1555 deed van de troon was de droom van de Bourgondiërs op territoriaal vlak bereikt. De XVII Provinciën waren verenigd in de Bourgondische Kreits en hun erfopvolging was gelijkgeschakeld zodat Karels zoon, Filips II, de toekomstige heer der Nederlanden werd. Toch werd Karel V tijdens de laatste dagen van zijn verblijf in de Nederlanden en vlak voor de machtswisseling geconfronteerd met particularistische tendensen en een afnemende loyaliteit tegenover de vorst. Nog tijdens de ceremonie van de troonsafstand beklemtoonden de Provinciale Staten dat hun gewestelijke privileges door Karels opvolger blijvend gerespecteerd dienden te worden. Dat ze precies in de periode van het afscheid van Karel weer eisen formuleerden beloofde niet veel goeds voor Filips. Dat jaar verschijnt ook “Centuries” (Nostradamus).
Als Hendrik II door een ongeluk tijdens een steekspel met ene Montgomerey in 1559 wordt gedood, wordt gezegd dat dit door Nostradamus was voorspeld (de fameuze zin over “de jonge leeuw die de oude zal overwinnen in een persoonlijk gevecht (…) in een gouden kooi zal hij zijn ogen doorsteken”). Hendrik II droeg inderdaad een gouden helm die door de versplinterde lans van Montgomerey wordt doorboord. Alhoewel men die uitspraak natuurlijk nog op talloze andere manieren kan interpreteren, wordt de faam van Nostradamus hierdoor toch gevestigd.
In 1560 verbiedt de Roomse kerk de rederijkerskamers wegens hun rol in de Hervorming.
In 1564 neemt ook Frankrijk de nieuwe jaartelling over, die nu al wordt gebruikt van Portugal tot Zweden.
In 1566 vindt de Beeldenstorm plaats, waarmee de homogeen katholieke middeleeuwen worden afgesloten.
In 1567 verschijnt de laatste refreinenbundel van Anna Bijns (middeleeuwen) en tevens “Het Bosken” van Jonker Jan van der Noot (renaissance)
In 1568 is er een gewapende opstand tegen Spanje (Alva) o.l.v. Willem van Oranje.
In 1576 volgen uiteindelijk ook de Zuidelijke Nederlanden de omringende landen (en vooral Frankrijk uiteraard) in de nieuwe jaartelling.
Ene Roisseillio ontwerpt in 1579 een gebarentaal, het zogenaamde “één-hand-alfabet”.
De gregoriaanse kalender vervangt vanaf het jaar 1582 de tot dan toe gangbare juliaanse kalender.
In de noordelijke Nederlanden duurde het toch nog tot 1583 vooraleer de nieuwe jaartelling werd ingevoerd.
In 1585 betekent de val van Antwerpen de scheiding tussen noord en zuid. Dat jaar verschijnt ook “Dialectike ofte Bewijsconst” van Simon Stevin.
Houtman en Keyzer varen in 1596 via Kaap de Goede Hoop naar Java, begin van de gouden eeuw in het Noorden (economische welvaart, burgerlijke beschaving, hervorming leidt tot tolerant klimaat en dus hoger cultuurpeil, gebruik volkstaal, bloei der wetenschappen)
De Engelse admiraal Blake doodt in 1657 500 “zeerovers” in de wateren rond de Canarische eilanden.
Koning Charles II laat in 1660vrouwen toe in de toneelwereld, weliswaar een eeuw nadat dit op het vasteland reeds het geval was. De reden om vrouwen toe te laten was merkwaardig genoeg om diezelfde “zedenverwildering” tegen te gaan die er de oorzaak van was dat ze oorspronkelijk juist niet op de scène mochten. Het ging met andere woorden over de toenemende homoseksualiteit in het acteursmilieu. Anderzijds dient gezegd dat de introductie van vrouwen meteen tot decadentie leidde. Dat is ook begrijpelijk aangezien er geen professionele actrices voorhanden waren en “serieuze” vrouwen zich natuurlijk daar ver vandaan hielden. Met als gevolg dat vooral wat dan heet “vrouwen van lichte zeden” werden aangetrokken, wat niet alleen naast de scène (het verlenen van hand- en spandiensten), maar ook erop (het vertonen van naakte enkels en diepe décolletées) goed te merken was.
1666 staat bekend als “The Plague Year”.
In 1667 schrijft Joost van den Vondel het eerste westerse treurspel over de val van de Ming-dynastie: “Zungchin of Ondergang der Sineesche Heerschappije”. Dat Vondel hierover zo goed ingelicht was, is te danken aan zijn vriendschap met de drukker Johannes Willemszoon Blaeu (1596-1673), die niet alleen zijn “Gijsbrecht van Aemstel” uitgaf, maar ook (en vooral) allerlei atlassen. Om zijn concurrent Jocondus Hondius te vlug af te zijn, had hij de “exclusiviteitsrechten” gekocht op de missioneringsactiviteiten van de Mechelse jezuïet Philip Couplet. Dat Couplet zijn reis überhaupt kon starten vanuit het calvinistische Amsterdam was sowieso al te danken aan de bemiddeling van de verdraagzame Blaeu.
In 1678 verschijnt La princesse de Clèves (Madame de la Fayette)
Een vulkanische uitbarsting in 1705 verwoest Garachico (Tenerife).
Op 11 juli 1708 vallen 20.000 slachtoffers in de Slag bij Oudenaarde tussen het Franse leger van Lodewijk XIV en de geallieerden geleid door de Hertog van Marlborough (beide legers samen telden 180.000 soldaten). Leidde het definitieve einde in van de machtspolitiek van de Zonnekoning.
In 1709 worden de eerste gevangenen naar Siberië gestuurd.
Johann Justus Bartels bouwt in 1711 een ventilator voor mijnschachten en een jaar later een boormachine voor hetzelfde doel. Dat jaar (1712) wordt Bremen door Denemarken veroverd en schrijft Alexander Pope “The Rape of the Lock”.
Het Verdrag van Utrecht betekent in 1713 het einde van de Spaanse successieoorlog waarbij Engeland en de Verenigde Provincies de overdracht van de kroon van Karel II van Spanje aan Filips van Anjou aanvochten. Hierbij worden de grenzen van België zo goed als vastgelegd: Frans-Vlaanderen wordt bij Frankrijk gevoegd, Luik blijft nog een onafhankelijk prinsbisdom. Nederlandse garnizoenen die omwille van het Barrièretractaat in België worden gelegerd zorgen voor de groei van het antihollandisme. Karel VI van Oostenrijk legt Vlaanderen een verlicht despotisch bewind op: alles vóór het volk, niets dóór het volk. Uit Amerika wordt de aardappel als basisvoedsel ingevoerd. Dit betekent het einde van de vele hongersnoden die ook epidemieën bij de verzwakte bevolking veroorzaakten. Door de hieruit voortkomende bevolkingsaangroei overtreft het werkaanbod de vraag en nemen de lonen dus een duikvlucht naar beneden. Het is ook de tijd van de veertienurendag en van het ontstaan van het “werkmansboekje”. Verder nog dat jaar: Savoie verovert Sicilië en Antonio Lotti schrijft “Irene augusta”.
In 1714 veroveren de Turken Mores (tot dan toe in handen van de Venetianen) als voorspel tot de oorlog met Oostenrijk (1715-1718). Henry Mill vraagt het patent aan op een schrijfmachine. Alessandro Scarlatti schrijft “L’amor generoso” en Reinhard Keiser “Musicalische Land-Lust, moralische Kantaten”.
In 1715 is er in Engeland de Riot Act tegen de Jacobijnen. Johann Christoph Pepusch schrijft “Venus and Adonis”, Jean-Claude Gillier « Arlequin défenseur d’Homère » en Alain René Lesage « Gil Bals de Santillane ».
In 1716 legt Edmund Halley een verbinding tussen aardmagnetisme en het poollicht. Jean Marius stelt zijn “clavecin à maillets” voor. François Couperin schrijft “L’art de toucher le clavecin” en Antonio Vivaldi “Arsilda regina di Ponto”. Nog in 1716 biedt de vioolvirtuoos Francesco Maria Veracini zijn “Zes ouverturen” (eig.orkestsuites) aan op een feestconcert ter ere van de toekomstige keurvorst van Saksen. Als het eens zo ver, is zal deze hem trouwens uit erkentelijkheid in dienst nemen. Ze worden pas in 1979 herontdekt door de Amerikaanse musicoloog John Walter Hill en in 1994 voor het eerst opgenomen door Reinhard Goebel met zijn Musica Antiqua Köln.
1717 Schoolplicht in Pruisen. Cubaanse tabaksplanters revolteren tegen het Spaanse monopolie. Pedro Calderon de la Barca schrijft « El gran teatro del mundo », Jean-Claude Gillier « La Pharson » en Johann Mattheson “Der Altonaische Hirten-Segen nebst einer Passions-Andacht über den verlassenen Jesum”.
1718 Gabriel Daniel Fahrenheit vindt de thermometer uit en Jean-Claude Gillier schrijft « La Princesse de Carizme ».
1724 De landvoogd, de Markies van Prié, wil de macht van de ambachten inperken (onthoofding Anneessens).
1726 Gulliver’s travels (Jonathan Swift)
1729 Ontbinding van de zeven jaar eerder gestichte Oostendse Compagnie (Vlaanderen kan niet profiteren van oosterse rijkdom door boycot van Engeland en Verenigde Provincies).
1733 Manon Lescaut (Abbé Prévost)
1740 Karel VI stelt zijn dochter Maria-Theresia door een “Pragmatieke Sanctie” tot zijn opvolgster aan.
1743 Jonathan Wild (Henry Fielding)
1745 Lodewijk XV verslaat de Oostenrijkers bij Fontenoy.
In 1746 schaft de Dominicaan Augustin Calmet het kerkelijke geloof in het bestaan van “ondoden” af.
1748 Vrede van Aken maakt einde aan bezetting van Vlaanderen door Frankrijk.
1749 Tom Jones (Henry Fielding)
In 1752 voert Engeland als een van de allerlaatste landen in Europa de nieuwe jaartelling in.
In 1768, het jaar dat Nicola Porpora totaal anoniem sterft in Napels en dat op 21 mei Willem Jacob Jozef Kennis wordt geboren, schrijft Jomellis de oriëntaalse opera “La schiava liberata”.
In 1770 richt de Parijse priester Charles Michel De l’Epée de eerste publieke school voor dove kinderen op. Hij stelde een “grammatica” op van het systeem van Roisseillio, waardoor dit systeem nu nog altijd de basis vormt voor het Amerikaanse systeem, de American Sign Language ontworpen door Thomas Hopkins Gallaudet (1787-1851), dat algemeen wordt gebruikt. Tegelijk was in Duitsland ene Samuel Heinicke (1729-1790) actief, die de gebarentaal verwierp omdat dit volgens hem de intellectuele ontwikkeling van de dove zou belemmeren. Hij greep terug naar de methode van de Zwitserse Nederlander John Konrad Amman (1669-1772), die de doven onderwees door middel van spraak en liplezen. Hiervoor gebruikte hij een spiegel als hulpmiddel. (Dit conflict komt ook aan bod in het stuk “Children of a lesser god”.). Het is ook het jaar dat Joseph Priestley het lachgas uitvindt en dat Beethoven wordt geboren in de Bonngasse 515 in Bonn.
In 1772 richt Maria Theresia in navolging van de Académie Française de Académie Impériale des Sciences et des Belles-Lettres op, de huidige Académie Royale des Sciences, Lettres et Beaux-Arts de Belgique, uiteraard met het Frans als voertaal. Hiertegen kwamen sporadisch reacties los, zoals die van Johannes-Baptist Verlooy (1746-1797) Willem Verhoeven. Zij streven dan reeds naar een Vlaamse academie, maar dat zal nog meer dan een eeuw een vruchteloos streven blijven. Enkel de lagere standen lazen bijgevolg nog Nederlandse “literaire” werken (de zogenaamde “volksboeken”), voor zover ze kónden lezen, natuurlijk…
Op 17 januari 1773 overschrijdt de Britse ontdekkingsreiziger James Cook als eerste de Zuidpoolcirkel en vaart rond het Zuidpoolgebied.
1775 Koolmijnen in Wallonië geïndustrialiseerd.
1776 V.S. onafhankelijk (gesteund door Frankrijk).
1777 Theresiaanse colleges (later: athenea), onderwijs wordt staatszaak.
1778 Captain Cook discovers Hawaii.
1780 Jozef II komt aan de macht.
1781 Opheffing beperking aantal werknemers (de macht van de ambachten gefnuikt). Laurence Sterne publiceert « Tristram Shandy »
1782 Les liaisons dangereuses (Pierre Choderlos de Laclos)
1784 Patriottenbeweging in de Verenigde Provincies (opstand van de burgerij tegen het despotisme); de verliezers vluchten naar Vlaanderen en Frankrijk (cfr. de briefroman “De Hollandse wijsgeer in Brabant” van Gerrit Paape).
1787 The dollar becomes currency in the USA.
In 1789 is er de Luikse omwenteling (progressief: kondigde reeds 1830 aan) en de Brabantse omwenteling (conservatief: adel en kerk willen privileges terug; er wordt een monsterverbond gevormd met progressieven o.l.v. Vonck, hierbij ook Verlooy; als zij worden vervolgd draait deze laatste zijn kar). Napoleon maakt in dat jaar ook een einde aan de rol van de Hospitaalridders op Malta. Ze krijgen onderdak aangeboden van de Russische tsaar.
1790 Een naar Nederland uitgeweken Zwitser, Henry Daniel Guyot (1753-1828), sticht het Groningse Instituut voor Doofstommen, waar beide bestaande methodes werden gecombineerd. Er is een sociaal gerichte boerenopstand in Aalst-Oudenaarde tegen het keizerlijke gezag, waarbij honderden doden vallen. Misschien is het dan ook niet louter toevallig dat dezelfde streek een eeuw later de bakermat werd van het Daensisme.
1791 Ontdekking van Galvani (elektriciteit brengt spieren van dode dieren in beweging).
Bij hun intocht in Brussel in 1792 werden de Franse legers in ons Vlaams landsgedeelte begroet met een “Viva de Franschen! Viva de Verlosschers!” Het gebrek aan scolarisatie heeft nochtans gemaakt dat de taalbarrière van de burgerij ook een sociale bleef en vreemd aan de nieuwe gedachten. Zo is later de Boerenkrijg uitgebroken.
1794 De Vrede van Campo-Formio voegt de Zuidelijke Nederlanden, inclusief het Prinsbisdom Luik, bij Frankrijk. Engeland reageert met een uitvoerboycot. De daaruit voortvloeiende werkloosheid leidt tot bendevorming: Baekelant, Jan De Lichte, de Bokkenrijders, Moerman (cfr.”Het lied van de moordenaar” van Hugo Claus).
1795 The metric system is introduced in France. Matthew Lewis schrijft « The monk ».
1797 Admiraal Nelson verliest een arm voor de kust van Santa Cruz (Tenerife) in een strijd tegen de zeerovers.
1798 De reactionaire Boerenkrijg; Jenner ontdekt de vaccinatie tegen pokken; uitbarsting van de Teide (Tenerife).
1800 Groot-Brittannië lijft Malta in.
1801 Lieven Bauwens (katoenspinnerijen); William Cockerill.
1802 Beethoven despairs of his deafness in the so-called Heiligenstadt Testament.
1809 The artistic ‘Sturm und Drang’ movement reaches its peak in the work of Caspar David Friedrich.
1810 Wet Le Chapelier (verbod op vereniging).
1811 The Woods and Pirie versus Gordon case. Twee meisjes van een school in Edinburgh, Marianne Woods en Jane Pirie, doen Dame Helen Cumming Gordon een proces aan omdat zij op basis van verhalen van haar kleindochter “destroyed their reputations”. Die kleindochter had immers gemerkt dat miss Woods de gewoonte had om ’s nachts bij miss Pirie in bed te kruipen. Ze had daarbij zinsneden opgevangen, zoals “je zit niet op het juiste plekje” en “vooruit, liefste”. En als miss Woods de sponde verliet, zei ze tot afscheid: “Nu zal je wel goed kunnen slapen.” De rechter kwam tot het besluit dat het belachelijk was te denken dat er iets onwelvoeglijks was gebeurd: “No such case was ever known in Scotland, or in Britain (…) I do believe that the crime here alleged has no existence (…) Copulation without penetration of the female is (…) much like charging a rape as committed (…) in the course of small talk.”
1817 Thomas Hopkins Gallaudet and Laurent Clerc founded the American School for the Deaf, the first American school for deaf students, in Hartford, Connecticut.
1820 Cuba en de Dominicaanse Republiek dwingen als eerste kolonies hun onafhankelijkheid af.
Marie-Louis Debelleyme is de politieprefect van Parijs die in 1829 aan de oorsprong ligt van het uniformeren van de gemeentepolitie. Hij gebruikte daartoe de blauwe kleur omdat hij als stoffenhandelaar toevallig over een grote voorraad van zulke stof beschikte.
Rond 1830 ontstond het begrip socialisme, het eerst in de Engelse Owenbeweging, iets later in de Franse Saint‑Simonistische en Fourieristische beweging. Om zich van deze bewegingen te onderscheiden, noemden Marx en Engels deze bewegingen later ‘utopisch‑socialistisch’.
1832 De Engelsman Charles Wheatstone beschrijft het principe om dieptezicht te creëren.
1834 Pruisen wil de heerschappij van Oostenrijk counteren door alle Duitse gebieden te verenigen in een Tolverbond. De Hospitaalridders vestigen zich in Rome. Een palazzo op de Via Condotti en de Villa Malta op de Aventijn vormen samen een extra-territoriaal grondgebied, wellicht de kleinste staat ter wereld.
In 1835 wordt de invoering van het gebruik van de kerstboom gesitueerd (familiale kneuterigheid).
1836 “Das Leben Jesu kritisch bearbeitet” (Strauss: bijbel = mythe).
19 augustus 1839 Louis Daguerre stelt zijn uitvinding van de fotografie voor aan de Franse Academie.
1842 Auguste Comte (1798-1857) voltooit zijn “Cours de philosophie positive” (begonnen in 1830). Tot in 1842 hadden de vaak franssprekende orangisten uit de burgerij, de meerderheid in de gemeenteraad van Gent. Men was verre van eensgezind van de Verenigde Nederlanden in het verschrompelde België overgestapt.
A Christmas Carol in Prose, Being a Ghost Story of Christmas (commonly known as A Christmas Carol) is a novella by Charles Dickens first published on December 19, 1843 with illustrations by John Leech. The story was instantly successful, selling over six thousand copies in one week and, although originally written as a potboiler to enable Dickens to pay off a debt, the tale has become one of the most popular and enduring stories of all time. Contemporaries noted that the story’s popularity played a critical role in redefining the importance of Christmas and the major sentiments associated with the holiday. A Christmas Carol was written during a time of decline in the old Christmas traditions. “If Christmas, with its ancient and hospitable customs, its social and charitable observances, were in danger of decay, this is the book that would give them a new lease,” said English poet .
Intussen ontstond de Vlaamse Beweging met twee epicentra: Gent en Antwerpen. Representatief voor Gent was Jan Frans Willems in 1844, die hoewel gelovig, toch bevochten werd door het ultramontanisme (hyper rooms), met de climax om de strijd om de pauselijke steun en het uitroepen van de onfeilbaarheid. Gent was eerder, wat de Vlaamse Beweging betrof heel-Nederlands gericht. Vanuit Antwerpen werd met Consciences “Leeuw van Vlaanderen” een eeuw lang de jeugd, tot en met “De Witte” gevoelig gemaakt voor Vlaanderen, tegelijk ingeënt tegen het “gevaar” van een op het protestantse Noorden gericht zijn. De geschiedenis wordt nooit voorwaardelijk geschreven. Hoe zou het verdere verloop van de Vlaamse Beweging er hebben uitgezien indien ze in plaats van door de Vlaamse Gemeentenaren, hoofdzakelijk door de Vrijheidsstrijd van de Nederlanden in de 16de eeuw zou zijn gesensibiliseerd? Dit zou uiteraard consequenties hebben bijgebracht op het levensbeschouwelijke en maatschappelijke vlak. Het is dus niet zo verwonderlijk dat met heel-Nederlands gerichten als Kats, Moyson en Cesar De Paepe het vroege socialisme allures aanneemt in volksmaatschappijen, met een revolutionair-sociaal programma en zich zeer beroepend op het Vlaamse verleden. Eigenlijk waren ze een stuk de opvolgers van de rederijkerskamers, die ooit sterk aangevochten werden door de contra-reformatie.
In 1848 komt er een parlement in Frankfurt voor het hele Duitse rijk.
1850 is “the birthyear of American literature” met “The Scarlet Letter” (Nathaniel Hawthorne), “Leaves of Grass” (Walt Whitman) en “Moby Dick” (Herman Melville).
The first Expo was held in The Crystal Palace in Hyde Park, London, in 1851 under the title “Great Exhibition of the Works of Industry of All Nations”. The “Great Exhibition” as it is often called was an idea of Prince Albert, Queen Victoria’s husband, and was the first international exhibition of manufactured products. As such, it influenced the development of several aspects of society[citation needed] including art and design education, international trade and relations, and even tourism. Also, it was the precedent for the many international exhibitions, later called “World’s Fairs”, which were subsequently held to the present day.
1853 Richard Burton maakt vermomd een pelgrimage naar Mecca mee. Met zijn vertaling van de Kama Sutra, de Decamerone en de Vertellingen van 1001 Nacht heeft hij een grote bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van de erotische literatuur in West-Europa. Uit de voetnoten blijkt zijn grote belangstelling voor de homo-erotische component. En dat is nogal logisch, want Burton was zelf homoseksueel. Uiteraard wel in een tijd dat men zoiets niet mocht weten, zodat hij wel gehuwd was met Isabel Arundell, die hij als een secretaresse behandelde en uit wier buurt hij eigenlijk het liefst van al bleef. Het huwelijk bleef kinderloos en volgens sommigen was dat te wijten aan het feit dat het een “mariage blanc” was. Niet-geconsumeerd, zouden de katholieken zeggen, een uitdrukking die Arundell goed zou moeten kennen, want zij was zo’n fanatieke anti-semitische katholiek dat men er moeilijk medelijden mee kan hebben. Burton had overigens wel syfilis overgehouden van zijn premaritale heteroseksuele experimenten met inlandse schonen. Na zijn dood verbrandde zijn weduwe alle documenten die op zijn geaardheid konden wijzen.
Op 11 februari 1858 zou in Lourdes voor het eerst de maagd Maria aan Bernadette Soubirous zijn verschenen, waarbij Maria zich zou hebben voorgesteld met de woorden: “Que soy era Immaculada Councepciou”. Dat was tussen haakjes wel handig van Maria dat zij zich van het lokale dialect bediende. Haar eigen taal (het Aramees) zou immers niet aan een veertienjarig haast ongeletterd meisje besteed zijn. Maar goed, in welke taal dan ook, ze zou hebben gezegd: “Ik ben de Onbevlekte Ontvangenis”. Door die term “conception” en daarbovenop het “onbevlekte”, denkt iedereen dat dit betekent dat zij als maagd is bevallen van Christus (cfr. gelijkaardige termen zoals anticonceptiepil of zelfbevlekking), maar dat is helemaal niet waar. Wat Maria écht heeft gezegd (allé, als we dat mogen geloven natuurlijk) is: ik ben diegene die zonder erfzonde is geboren. Want dàt is wat “onbevlekte ontvangenis” betekent. Maar zo goed als niemand gebruikt die term nog in zijn reële betekenis.
1859 “The origin of species” (Charles Darwin)
Vanaf 1860 werden zaken die tot dan toe vanzelfsprekend waren, ter discussie gesteld. Feministen openden een debat over de uitbreiding van de onderwijs- en beroepsmogelijkheden voor meisjes, men eiste recht op gelijke beloning voor gelijke arbeid en meer rechten voor de vrouw in het huwelijk en het kiesrecht. Zowel de gynaecologie als de aseptiek en de anesthesie doen hun intrede als nieuwe medische disciplines.
1863: oprichting HBS (Hogere Burgerscholen); daarvóór alleen gymnasia (klassiek-filosofisch); studie van Engels, Frans en Duits (ook literatuur); Vie de Jésus (Renan: mens schept god)
In 1864 was op initiatief van Karl Marx in Londen de Internationale van Arbeiders opgericht. Deze vereniging was veel te idealistisch opgevat. Zo kantte men zich tegen onmiddellijke lotsverbetering en wou men alles op een totale revolutie zetten. Het is ook het jaar van de eerste middelbare school voor meisjes (Brussel).
In 1865 trekken Busken-Huet en Potgieter naar de Dante-feesten in Firenze, zij het eerder uit politieke dan uit literaire belangstelling. 
In 1866 verslaat het verenigde Duitse rijk onder Bismarck Oostenrijk (bij Sadowa).
In 1867 was er the British North America Act for the Dominion of Canada.
In 1868 krijgt men in Nederland de eerste HBS voor meisjes.
In 1869 wordt de Nederlandse afdeling van de Eerste Internationale opgericht.
In 1870 verslaat Bismarck ook Frankrijk en lijft Elzas-Lotharingen in. In juli vindt de latere “Generalpostmeister des Deutschen Reiches”, Heinrich von Stephan (1831-1897) de postkaart uit.
In 1871 wordt de HBS gemengd. The descent of man van Charles Darwin verschijnt. Onder andere de mislukking van de Commune van Parijs doet de Eerste Internationale uit elkaar vallen.
Naarmate de strijd tussen klerikalen en anti-klerikalen bitterder wordt, ontstaat een minderheid met marxistische kenmerken (Marx en Engels verbleven zowel in Brussel als in Oostende), er wordt meer aangeleund bij het Nederlandse verleden en de geuzenstrijd. Er was een gemeenschappelijk optreden met de Nederlanders op internationale samenkomsten van de eerste internationale, die in 1872 uiteenviel door de vete tussen marxisten en anarchisten.
In 1873 wordt in Japan de Gregoriaanse kalender ingevoerd en zijn er in onze contreien feministische meetings door Betsy Perk (tante van Jacques).
In 1874 wordt in de Retorica van de Vlaamse Athenea twee uur Nederlands gegeven i.p.v. één (maar wel drie uur Frans, Engels en Duits).
Naargelang men eind vorige eeuw in de schooloorlog terecht kwam werd door de liberalen handig gerefereerd aan de vrijheidsoorlog van de zestiende eeuw, hoogtepunt was de drie eeuwviering van de Pacificatie van Gent (1876). In hoever waren de Geuzen libertair? Er zijn soorten geus en geuzen. De algemeen gebruikte slogan was “Klauwaert en de Geus”. Het werd ook de tijd dat Charles De Coster zijn Tijl Uilenspiegel uitgaf en het heden van toen in het verleden van drie eeuwen vroeger reflecteerde. De liberale politicus Heremans, later hoogleraar in Gent werd de bezieler van “‘t Zal Wel Gaan”. Zijn heel-Nederlandsgezindheid bracht hem op het eind van zijn leven in het protestantisme. Paul Fredericq is toen ook protestant geworden. In al die jaren is niet een stroom, was het maar een straaltje blijven lopen van een beweging die aansloot bij het geuzenbegrip van de aanhangers van de Reformatie uit de zestiende eeuw. Voor de meesten was het geus zijn: vrijzinnig in de courante betekenis van het woord. Hoe dan ook, bij beide groepen had de hetze tegen het gehate protestantse Nederland, een omgekeerde uitwerking gekregen. Het is dus niet toevallig dat hun symbool de geuzenpenning met de gekruiste handen om de bedelzak was. Deze geuzenpenning is ook voor latere generaties in de vrijzinnigheid, in het protestantisme en in de heel-Nederlandse beweging een symbool gebleven. Het blijkt dat met de oprichting van de Belgische Werkliedenpartij, die unitair gestructureerd werd, de heel-Nederlandse stroming in het socialisme achteruitboert. Onrechtstreeks breekt de Vlaamse Beweging door met de democratie. 
In 1880 wijst een grootschalig Zweeds gezondheidsonderzoek uit dat zowat zestig procent van de schoolmeisjes behoorde tot de categorie van “langdurig zieken” (bleekzucht en hoofdpijn zorgden elk voor een derde van de klachten). Conservatieven zagen in dit rapport een bewijs van de schadelijke effecten van hogere scholing voor vrouwen.
In 1882 is er de “Psychopathia Sexualis” van Richard von Krafft-Ebing. Sidonie Verhelst is de eerste vrouwelijke student aan de Gentse universiteit. (Ze zal na haar tweede kandidatuur Wetenschappen stoppen.) Tot laat in de twintigste eeuw zullen studentes verplicht worden plaats te nemen op de eerste rij.
In 1883 is er in Nederland het optreden van Domela Nieuwenhuis.
In 1885 verdeelden de Europese grootmachten onder impuls van de Belgische koning Leopold II in Berlijn het Afrikaanse continent onder elkaar. Kolonisatie ging niet gewoon om het in bezit nemen van geografische ruimte, maar des te meer om de exploitatie van de aanwezige grondstoffen en de onderwerping van de bevolking om hen in te zetten in het productieproces.Door de inheemse bevolking als minderwaardig, onbeschaafd en wild voor te stellen kon men dictatoriaal gedrag legitimeren. Oprichting van de Belgische Werklieden Partij. Section 11 of the Criminal Law Amendment (the Labouchère Amendment) wordt goedgekeurd, waardoor homoseksualiteit strafbaar wordt in Engeland.
In 1889 wordt in België de wet op vrouw- en kinderarbeid (beneden de 12 jaar verboden; niet meer dan 12 uur per dag) goedgekeurd. In Nederland wordt de Vrije Vrouwenvereniging gesticht door Mina Drucker alias Dolle Mina.
In 1894 wordt de Sociaal-Democratische Vereniging (later SDAP) opgericht in Nederland.
On January 23, 1897, Elva Zona Heaster is found dead in Greenbrier County, West Virginia. The resulting murder trial of her husband is perhaps the only case in United States history where the alleged testimony of a ghost helped secure a conviction. Later that year “Studies in the Psychology of Sex: Sexual Inversion” by Havelock Ellis is published.
In 1898 ontstond de eerste FKK-vereniging (Freikörperkultur) in Essen. Rond deze tijd vindt Heinrich Scham de term “nudisme” uit (bij ons is eerder “naturisme” gebruikelijk), kort daarna gevolgd door het eerste afgeschermde naturistenkamp, in de buurt van Berlijn opgericht door Fedor Fuchs.
In 1900 is er the Commonwealth of Australia Constitution Act.
In het jaar 1902 vindt de (voorlopig) laatste uitbarsting plaats van de vulkaan Chinyero (Tenerife).
In 1903 verschijnt « Ma cuisine » van August Escoffier.
In 1906 winnen de Gentse roeiers als eerste buitenlanders de klassieke roeiwedstrijd in het Engelse Henley.
In 1907 verschijnt “L’évolution créatrice” (Henri Bergson) en wordt er gestart met middelbaar onderwijs voor meisjes in België.
Op 18 oktober 1908 wordt Belgisch Congo officieel opgericht.
In 1909 is er de Union of South Africa Act, verschijnt “De methode der wetenschappelijke paedagogie” van Maria Montessori en wordt in Duitsland het begrip “jeugdherberg” uitgevonden.
In 1910 was Vicente Blanco alias “El Cojo” de eerste Spaanse deelnemer aan de Tour de France.
Op 14 december 1911 bereikt de Noor Amundsen als eerste de Zuidpool.
Op 17 januari 1912 bereikt ook de Brit Robert Scott de Zuidpool. Tijdens de terugtocht komen hij en zijn vier gezellen echter om het leven.
In 1912 verschijnt “Vlaanderen door de eeuwen heen” van Max Rooses.
Op 21 december 1913 verschijnt in the Sunday New York World a puzzle called a “word-cross,” devised by Liverpudlian Arthur Wynne. The puzzle was an immediate success and became a weekly feature. The name evolved into the more euphonious “cross-word,” and finally, the hyphen was dropped.
Reeds vóór de Eerste Wereldoorlog organiseerden de Amerikanen een “Miss Universe”-competitie. De in Frankrijk werkzame Belgische journalist Maurice de Waleffe vond deze benaming belachelijk omdat er zelfs geen Europese meisjes aan konden deelnemen en organiseerde daarop een Miss Europe-wedstrijd.
In 1916 publiceert Albert Einstein “Ueber die spezielle und die allgemeine Relativitätstheorie”.
Op 15 oktober 1917 wordt Mata Hari ter dood gebracht voor een vuurpeloton. Op 7 november wordt met een schot vanop de kruiser Aurora in de haven van Sint-Petersburg de start gegeven van de Russische revolutie. Aangezien het in het tsaristische Rusland op dat moment nog maar 25 oktober is, spreekt men van de Oktoberrevolutie. Pas op 24 januari 1918 zal de Gregoriaanse kalender worden aangenomen door de revolutionaire regering en slechts op 14 februari ook effectief ingevoerd.
Tussen het ondertekenen van de wapenstilstand op 11 november 1918 en de eigenlijke vrede op het terrein verlopen nog een vijftal uren. Genoeg om nog 16.000 totaal nutteloze slachtoffers te maken!
In 1920 is Irène Van der Bracht de eerste vrouwelijke docent aan de Gentse universiteit. Het is een uitzonderlijke benoeming omdat relatief veel meisjes de richting “lichamelijke opvoeding” volgden (daarvoor hoefde men geen volledig middelbaar te hebben gehad) en men vond dat ze voor sommige vakken “beter geen les kregen van een man”.
In 1921 is er “Psychologische Typen” van Carl Gustav Jung, gevolgd in 1922 door “Tractatus Logico-Philosophicus” van Ludwig Wittgenstein. Cadillac was de eerste automobielfabrikant die de autoradio in haar modellen als optie aanbood. Reeds in 1922 werd er een Burndept-toestel in deze auto’s gemonteerd. Na de mislukte lancering van een parochieblad begint Jean Dupuis in Marcinelle met een gezinsblad, Les Bonnes Soirées.
In 1923 gaat “Running wild” in première in New York. Het lied “Charleston” zorgt voor een nieuwe rage. In Nederland wordt het seksblaadje “Het mondaine leven” verboden. Het werd uitgegeven door Hans Borrebach (1903-1991), auteur van “een aantal pikante fotoboeken alsook hitsige romans en dito strips”, die eigenlijk aan de kost kwam als “illustrator van brave meisjesboeken” (L.P.Boon, Fenomenale Feminateek, p.256). Tot dan was “The World” the only paper printing puzzles until a fledgling put out a collection of the World’s in book form in 1924. A craze was launched, along with the publishing company of Simon & Schuster.
In Europa bood Citroën in 1925 als eerste een autoradio aan. Dupuis geeft nu ook een moppenblad voor mannen uit, Moustique.
ATB De Natuurvrienden werd opgericht in 1927, als onderdeel van de Internationale Natuurvriendenbeweging met in Europa circa 600.000 leden en meer dan 1.000 Natuurvriendenhuizen.
Op 16 november 1928 voert de Australische piloot Edelson de eerste verkenningsvlucht met een vliegtuig uit boven de Zuidpool.
Een Antwerpse uitgever, Antoon Van Opstraet, vond dat ook een Miss België moest deelnemen aan de Miss Europe-wedstrijd en organiseerde in 1929 de eerste Miss België verkiezing, die werd gewonnen door ene Jenny Van Parijs, die eigenlijk van Antwerpen was.
Volgens de BBC radio was 18 april 1930 de saaiste dag ooit. Want toen opende de nieuwspresentator het bulletin van 6.30u met de legendarische woorden: “Er is geen nieuws”. Rond die tijd werd in Engeland nochtans gestart met Youth Hostels, terwijl hier bij ons niemand minder dan schrijver Stijn Streuvels en kunstschilder Albert Saverijs in de jury van de Miss België-verkiezing zetelden.
De Europese meisjes mochten naderhand dan ook aan de Miss Universe verkiezingen deelnemen en zo komt het dat de Naamse Netta Duchateau op 17 juni 1931 de enige Belgische is die tot Miss Universe werd verkozen. Dat gebeurde in Galveston, Texas. Datzelfde jaar wordt ook de roze trui ingevoerd in de Giro d’Italia.
In 1932 wordt de Belgische afdeling van de Orde van Malta opgericht. In tegenstelling tot een honderdtal andere landen, onderhoudt België echter geen diplomatieke relaties met het dwergstaatje binnen het Vatikaan.
De twee grote filmjournaals, de ‘Deutsche Tonwoche’ en de ‘Deutsche Wochenschau’ stonden vanaf 1933 volledig ten dienste van het propaganda‑apparaat waarvan Goebbels de absolute leiding had. In die propagandafilms werden volgende thema’s steeds belicht: de verering van de Führer, de liefde voor het vaderland, de discipline en het kameraadschap onder Duitsers, het antisemitisme, de haat tegenover Engeland… Vóór oktober 1939 (de Poolse veldtocht) werden er 400 filmkopies per week van één journaal getrokken, nadien 1.700, die dan na één maand uit roulatie werden genomen. Tijdens de oorlog werden van elk journaal 14 versies gemaakt, aangepast naargelang van de mentaliteit van elk belanghebbend land. De commentaren werden aan grondige censuur onderworpen.
In januari 1934 vindt in Birmingham “the black-shirted rally” plaats, geïnspireerd door Sir Oswald Mosley. A.A.Milne repliceert met zijn meest ernstige boek (en ook het boek dat hemzelf het nauwst aan het hart ligt): “Peace with Honour”. Alhoewel de publieke houding tegenover pacifisme nu helemaal anders is dan ten tijde van de Eerste Wereldoorlog, wordt het het tweede meest verkochte non-fictie boek van het jaar in Engeland (op nummer één stond ironisch genoeg de autobiografie van H.G.Wells). In de zomer van 1934 maakt het Amerikaanse “Parents’ Magazine” een “hitparade” van bekende kinderen. In de top vijf: Yehudi Menuhin, Jackie Coogan en… Christopher Robin Milne.
A.A.Milne wordt zowat overal gevraagd om over het boek te komen spreken. Hij weigert dit echter, zoals hij dat bij al zijn boeken heeft geweigerd. Maar er waren dus ook tegenstanders. Zo kwam het b.v. in het begin van het jaar 1935 tot een heftige polemiek met T.S.Eliot. Milne werd hier bijgesprongen door Rebecca West.
De eerste helft van de jaren dertig werden, ondanks de diepe depressie waarin de economie was geraakt, de gouden jaren van de Amerikaanse autoradio. Chrysler, Ford en Studebaker gaven in 1934 de aanzet tot een typisch Amerikaanse ontwikkeling; de toepassing van autoradio’s die qua ontwerp per model op het interieur waren afgestemd. Tussen het begin van deze periode, 1930 en eind 1935 werden er bijna twee miljoen autoradio’s verkocht, waarvan het merendeel (1,2 miljoen) in 1935. Dat jaar vindt Walter Winchell het woord discjockey (later afgekort tot deejay) uit.
René Matthews, de Nederlandse schoonzoon van Dupuis laat op 23 februari 1936 Humoradio verschijnen als Vlaamse versie van Moustique. Hoofdredacteur wordt Jan Kuypers, die als “Mevrouw Clara” ook de hartsrubriek “Ons eigen hoekje” volschrijft. Het is een van de zeldzame eigen rubrieken, want voor het overgrote deel bestaat Humoradio uitsluitend uit vertalingen uit Moustique. Tot zelfs het kruiswoordraadsel toe. Als men er de familie Dupuis op wijst dat dit onmogelijk is, reageert Charles met ongeloof: “Comment? Les mots en flamand n’ont pas le même nombre de lettres qu’en français?”
Alan Lomax publiceert het boek “Negro folk songs as sung by Leadbelly”. Autocoureur Tazio Nuvolari wint de prestigieuze Vanderbilt-cup en krijgt champagne aangeboden. Hij drinkt rechtstreeks uit de fles. Sindsdien is het drinken uit de fles een symbolisch overwinningsgebaar.
Tijdens een vakantie in Californië in 1937 ziet de Franse zanger Jean Sablon dat zijn Amerikaanse collega’s een mikrofoon gebruikten. Hij besluit dit te introduceren in Frankrijk.
Een “waarschuwing” uit De Gentenaar van 15 mei 1938: “Maandag aanstaande zal men u een weekblad komen aanbieden: Het Vlaamsche Volk. Het is de nieuwe titel van het weekblad van de goddeloze communisten, dat vroeger de naam droeg De Rode Vaan. Niemand koopt het blad van de goddelozen.” Op 22 juni 1938 verslaat de zwarte Amerikaan Joe Louis de Duitser Max Schmeling in een bokskamp die méér was dan enkel maar een gevecht om de titel bij de zwaargewichten. Op 30 oktober ontstaat er paniek in de Verenigde Staten als op de radio de bewerking van H.G.Wells’ “War of the Worlds” door Orson Welles wordt uitgezonden… In 1938 werd ook de tienmiljoenste autoradio verkocht en maakt de familie Dupuis het plaatje rond met De Haardvriend en Spirou/Robbedoes.
In 1939 wordt Vera Lynn (of Vera Welch zoals ze echt heet) verkozen tot “sweetheart of the forces”.
Op 15 mei 1940 ging officieel het eerste paar nylonkousen over de toonbank, met dank aan de Amerikaanse chemicus Wallace Hume Carothers.
De Engelse overheid wilde in 1941 het verzoekprogramma van Vera Lynn verbieden omdat het “de jongens” heimwee deed krijgen. Het kenwijsje was weliswaar “We’ll meet again” en had dus een optimistische boodschap, maar toch… Hoe dan ook, Vera Lynn was zo populair dat de militaire overheid bakzeil moest halen. Op 7 december vallen de Japanners de Amerikaanse marinebasis van Pearl Harbor aan. Als het nieuws op de radio wordt omgeroepen, wordt het eerst op hoongelach onthaald omdat toevallig Orson Welles pas op de radio gedichten van Walt Whitman had voorgedragen. Men dacht dat hij de Amerikanen weer een poets wou bakken…
In 1942 verwijt Milne in een pamflet getiteld “War with Honour” de afzijdigheid van de Amerikanen in de oorlog. Uiteraard keren zijn eigen opvattingen in “Peace with Honour” nu als een boemerang naar hem terug. Zeker zijn verwijten aan P.G.Wodehouse (wegens diens radiopraatjes vanuit Duitsland) worden hem zeer kwalijk genomen, aangezien ze tot dan toe vrienden waren. De meeste gezamenlijke vrienden kiezen de kant van Wodehouse.
In zijn dagboek schreef Goebbels op 10.05.1942: ‘De politiek in het kader van de nieuwsberichten, is in tijden van oorlog een instrument voor die oorlogsvoering. Men maakt er gebruik van om de oorlog te voeren, niet om te informeren’. Ondertussen bleef het Westen ook niet stil zitten. Men voelde de dreiging duidelijk aan. Goebbels geneerde zich niet om op geregelde tijdstippen de Amerikaanse films te bekritiseren. Dit leidde er toe dat het welbekende Amerikaanse filmjournaal ‘The March of Time’, een andere houding aannam en op haar beurt geregeld de Nazi’s in een slecht daglicht plaatste. Film was voor de Nazi’s een machtig wapen geworden voor het voeren van hun propaganda. Daarmee werden de woorden van Mussolini een bittere waarheid: “La cinematografia é l’arme piu forte” (de cinema is het machtigste wapen).
In 1944 stierf de Franse schrijver Antoine de Saint-Exupéry, de schrijver van “Le petit prince”, een geheimzinnige dood. Als gepassioneerd vliegenier was hij op 31 juli vanuit Corsica vertrokken op een verkenningsmissie om de landing van de geallieerden in de Provence voor te bereiden. Sindsdien is hij echter spoorloos. In 1998 werd een schakelarmband met zijn naam uit de Middellandse Zee opgevist en in 2004 vond men ook brokstukken van het vliegtuig terug. Waarom het vliegtuig in zee is gestort, blijft voorlopig een raadsel.
In 1947 stortte in Roswell (New Mexico), vlakbij de luchtmachtbasis, een niet geïdentificeerd vliegend voorwerp neer. Oorspronkelijk verspreidde de luchtmacht een persmededeling, waarin sprake was van een “vliegende schotel” die was neergestort. Kort daarop werd deze boodschap in een tweede persbericht herroepen: “Het gaat om een weerballon die is neergestort.” Dertig jaar later zal een film opduiken, waarin militairen nochtans een lijkschouwing zouden verrichten op één van de passagiers van het neergestorte tuig. Het zou daarbij gaan om een buitenlands wezen, dat evenwel merkwaardig goed overeenkomt met het heel clichématige beeld dat we hebben van dergelijke wezens in goedkope SF-films. Datzelfde jaar worden overigens in Qumran de zogenaamde “Dode-Zeerollen” ontdekt, die aanleiding geven tot allerlei speculaties over minder bekende gegevens i.v.m. het leven van Christus. Nadat ze in 1992 eindelijk allemaal vertaald zijn, blijken ze echter weinig af te wijken van de gekende bijbelteksten. Willy Courteaux start in 1947 bij Humoradio. Zijn voornaamste taak bestaat in het vertalen van stukken uit Moustique. Als hij echter voorstelt om onder het pseudoniem Max Helder ook een rubriek van klassieke platenrecensies te beginnen, wordt hem dit toegestaan. Volgens Karel Anthierens “had iedereen toen een schuilnaam, onder eigen naam publiceren vond men pretentieus” (Humo 15/2/2011).
In 1948 wordt op verzoek van de Unesco in Parijs het Internationale Theaterinstituut opgericht met als eerste voorzitter de auteur John Priestley.
Op 16 november 1949 bezetten de Gentse studenten het Gravensteen, enerzijds om te protesteren tegen de verhoging van de prijs van het bier, anderzijds tegen het feit dat de politie voortaan blauwe kepies zullen dragen in plaats van de goed herkenbare witte helm, zodat ze nauwelijks nog van postbodes zullen te onderscheiden zijn…
In 1951 vindt de Engelsman Eric Morley (1918-2000) naar eigen zeggen de “Miss World”-verkiezing uit, maar reeds vóór de Eerste Wereldoorlog organiseerden de Amerikanen zoals gezegd de “Miss Universe”-competitie.
In 1952 vinden Italiaanse schoenmakers de stiletto uit. William Maxwell Gaines (1922-1992) lanceert in de VS het humoristische tijdschrift “Mad”. De Gentse professoren Schrickx en Derolez hebben in The British Museum een ontmoeting met schrijver Angus Wilson, die daar is tewerkgesteld. De Egyptische kolonel Gamal Abdel Nasser stoot (zonder geweld) de door het Westen gesteunde koning Faroek van de troon. The National Association for the Advancement of Coloured People appealed to the Supreme Court that school segregation was unconstitutional. The Supreme Court ruled that separate schools were acceptable as long as they were “separate and equal”. It was not too difficult for the NAACP to provide information to show that black and white schools in the South were not equal.
In de nacht van 31 januari op 1 februari 1953 breken op tientallen plaatsen in Zeeland de dijken. Hele dorpen verdwijnen onder water, meer dan honderdduizend mensen moeten worden geëvacueerd, het aantal slachtoffers bedraagt 1835 zal later blijken. Een kwarteeuw later zal deze ramp ook mij zuur opbreken. Mijn toenmalige echtgenote had het idee in haar hoofd gehaald van een huis aan te kopen. Ons oog viel op een hoevetje in Westdorpe, een buitenverblijf van een Antwerpse dokter. We hadden al 200.000 frank voorschot betaald, toen we op zoek gingen naar een lening om de rest van het huis af te betalen. Belgische banken weigerden dit echter omdat het in Nederland lag en Nederlandse banken omdat we in Nederland geen onderpand hadden. Alleen de AMRO-bank wou het er wel op wagen. Ze stuurden er een expert op af, maar die schatte de waarde op slechts de helft van de prijs die we moesten betalen. Dat had onder meer te maken met de ligging “aan de verkeerde kant van de dijk”. Op die manier konden we de afbetaling van het huis niet gefinancierd krijgen en waren we onze 200.000 frank voorschot kwijt. Nochtans had de dokter uiteindelijk besloten om het hoevetje niet te verkopen. Hij had dus helemaal geen nadeel gehad van het feit dat wij er een optie op hadden genomen, maar hij stak toch die 200.000 frank in zijn al rijk gevulde zakken. Zo werkt het kapitalisme: al het water vloeit naar de zee. Maar eens zullen de dijken nog eens barsten!
Nog in 1953 ontdekt de Britse wetenschapper Francis Crick (1916-2004) de DNA-structuur.
Op 17 januari 1954 wordt in Humoradio de rubriek Open Venster gestart door Karel Cavens, de latere hoofddredacteur van Robbedoes, op 9 mei gevolgd door de eerste aflevering van de rubriek “Moderne Muziek voor Moderne Mensen”. Op 4 juli wordt zelfs de eerste MMM-poll gehouden (Meest Markante Musicus), overigens gewonnen door Louis Armstrong vóór Duke Ellington en Dizzy Gillespie.
Tussen de bedrijven door werd 11 april 1954 uitgeroepen tot de saaiste en minst nieuwswaardige dag van de twintigste eeuw. En dat kwam zo: 300 miljoen nieuwsfeiten werden in een computer gestopt. Na talloze berekeningen werd vastgesteld dat op 11 april 1954 niemand bekend gestorven of geboren is. Er is dus eigenlijk niks noemenswaardige gebeurd – buiten het feit dat de Belgen reeds voor de vierde keer na WO II naar de stembus trokken. Al is een verkiezing in ons land niet echt `nieuws’…
Nog in 1954 is er de eerste aflevering van de Tiny-reeks (Gijs Haag), naar het Franse origineel (“Martine”) van Marcel Marlier. After looking at information provided by the NAACP, the Supreme Court announced in 1954 that separate schools were not equal and ruled that they were therefore unconstitutional. Some states accepted the ruling and began to desegregate. This was especially true of states that had small black populations and had found the provision of separate schools extremely expensive. However, several states in the Deep South, including Arkansas, refused to accept the judgment of the Supreme Court. Daisy Bates, the publisher of Arkansas State Press, started a campaign for desegregate schools in the state.
Vermoedelijk in 1955 (zeker niet eerder) wordt Marthe Versichelen als eerste “echte” vrouwelijke docent geïnstalleerd aan de Gentse universiteit. Ze geeft sociologie. De roeiclub Sport Gent verhuist naar de Watersportbaan. Op 9 mei loodst Konrad Adenauer (1876-1967) de Duitse Bondsrepubliek het NAVO-bondgenootschap binnen. Als reactie richten de Sovjets vijf dagen later het Warschaupact op.
In 1956 opent koning Boudewijn de eerste Belgische autosnelweg: van Brussel naar Oostende (105km). Nasser nationaliseert het Suez-kanaal, waardoor Fransen en Britten met Israëlische steun het land binnenvallen. Onder Amerikaanse druk moeten ze zich echter terugtrekken. Tijdens een meeting in het Antwerpse Sportpaleis op 29 september wordt Nest Sterckx na een lekke band door zijn verzorger opnieuw in de wedstrijd geduwd op een ogenblik dat het peloton juist nadert. Stan Ockers, op kop van het peloton, botst tegen Sterckx en neemt Van Looy en Voorting mee in zijn val. 36 uur later wordt Ockers dood verklaard.
Op 6 maart 1957 krijgt Ghana als eerste land in zwart Afrika de onafhankelijkheid van de Britten. Op 25 maart wordt het Verdrag van Rome ondertekend, waardoor de Europese Gemeenschap wordt gesticht. Bij het begin van de voetbalcompetitie is Léon Mokuna bij La Gantoise de eerste zwarte Afrikaanse speler in België. On 3rd September, the governor of Arkansas, Orval Faubus, used the National Guard to stop black children from attending the local high school in Little Rock. Woodrow Mann, the reforming mayor of the city, disagreed with this decision and on 4th September telegraphed President Dwight Eisenhower and asked him to send federal troops to Little Rock. On 24th September, President Dwight Eisenhower, went on television and told the American people: “At a time when we face grave situations abroad because of the hatred that communism bears towards a system of government based on human rights, it would be difficult to exaggerate the harm that is being done to the prestige and influence and indeed to the safety of our nation and the world. Our enemies are gloating over this incident and using it everywhere to misrepresent our whole nation. We are portrayed as a violator of those standards which the peoples of the world united to proclaim in the Charter of the United Nations.” After trying for eighteen days to persuade Orval Faubus to obey the ruling of the Supreme Court, Eisenhower decided to order paratroopers of the 101st Airborne Division, to protect black children going to Little Rock Central High School. The white population of Little Rock were furious that they were being forced to integrate their school and Faubus described the federal troops as an army of occupation. Elizabeth Eckford and the other eight African American students that entered the school (Carlotta Walls, Jefferson Thomas, Thelma Mothershed, Melba Pattillo, Ernest Green, Terrance Roberts, Gloria Ray and Minnijean Brown) suffered physical violence and constant racial abuse. Parents of four of the children lost their jobs because they had insisted in sending them to a white school. Woodrow Mann and his family received death threats and Klu Klux Klan crosses were burnt on his front lawn. The federal troops left at the end of November. Ondertussen is op 1 juni in Gent de eerste computer in ons land in gebruik genomen. Zijn geheugen bedraagt zo’n tweeduizend woorden… Een dag later rijdt de eerste TEE (Trans Europe Express) door Europa, een initiatief van de Nederlandse Spoorwegen. Op 18 augustus gaat Hugo Claus samen met Cees Nooteboom naar het wereldkampioenschap wielrennen in Waregem kijken. Rik Van Steenbergen wint vóór de Fransen Louison Bobet en André Darrigade. Rik Van Looy wordt ontgoocheld vierde, omdat Fred De Bruyne (vijfde) de sprint aantrok voor Rik I in plaats van voor Rik II. Op 18 september wordt de spoorlijn Brussel-Antwerpen-Amsterdam geëlectrificeerd. Op 28 september opent koning Boudewijn de kleine ring rond Brussel. Op 4 oktober lanceren de Sovjets de eerste Spoetnik, op 3 november gevolgd door Spoetnik II met het hondje Laika aan boord. De 21-jarige Yves Saint Laurent volgt Christian Dior op, die is overleden op 24 oktober. Op 14 december wordt Paul-Henri Spaak verkozen tot secretaris-generaal van de NAVO. Vier dagen later wordt aan het Flageyplein in Elsene de allereerste supermarkt op het continent geopend.
Op 1 januari 1958 wordt, met de installatie van de Europese Economische Gemeenschap en Euratom, het Europese bureau voor kernenergie, Brussel de officieuze hoofdstad van Europa. Op 3 januari bereikt Sir Edmund Hillary, de overwinnaar van de Everest, met een Nieuw-Zeelandse expeditie de Zuidpool over land. Zij zijn de eersten die dit wagen na de tragische tocht van Robert Scott in 1912. Op 4 januari verbrandt de Spoetnik in de atmosfeer. Op Expo ’58 (van 17 april tot 19 oktober) was dan ook slechts een replica te zien. Volgens de VRT bezocht tachtig procent van de Belgen de (dure!) Expo op de Heizel in Brussel. Oh ja? Kent ù veel mensen die de Expo hebben bezocht dan? Mijn vrouw en ik komen allebei uit een sociale woonwijk, maar in twee verschillende uithoeken van het land (resp. Zulte en Temse) en wij schatten dat ongeveer tien procent van de mensen uit onze wijk daar naartoe is gegaan. Elders zal dat al niet veel méér zijn. Hoe men dan aan die tachtig procent komt, is me een compleet raadsel!
Op 31 januari lanceert Wernher von Braun, de ontwerper van de V2 van nazi-Duitsland, de eerste succesvolle Amerikaanse satelliet: de Explorer. Op 5 februari vormen Egypte en Syrië de Verenigde Arabische Republiek (VAR). Kort daarna komt Jemen erbij. Op 7 februari wordt de eerste DAF aan het publiek voorgesteld. Dezelfde dag nog worden er 4000 besteld. The first black student graduated from Central High School in May. Op 6 april 1958 wordt Humoradio afgekort tot Humo door de nieuwe hoofdredacteur, Jef Anthierens. Jef Anthierens zelf schreef toen onder een schuilnaam voor het blad Links, dat de linkerzijde van de BSP vertegenwoordigde. Hij was b.v. bevriend met Patrice Lumumba. Onder de schuilnaam Bert Brem is hij ook de auteur van een boek over Elvis Presley. Jef Anthierens neemt ook zijn broers Karel en Johan in dienst, deze laatste oorspronkelijk als lay-outer!
Ook de ondertitel “onafhankelijk weekblad” duikt voor het eerst op, wat een revolutie is voor verzuild Vlaanderen. Het aanwenden van schuilnamen is ondertussen in onbruik geraakt, maar grote interviews worden voortaan ondertekend met “één van de tien” (Humo telde op dat moment tien redacteurs). Willy Courteaux neemt de rubriek “Open Venster” over: «Karel Cavens was Open Venster na een tijd beu. Altijd dat gezeur dat we over de verkeerde zangers of zangeresjes schreven. De regel was dat we mochten antwoorden maar niet tegen de lezers ingaan. Met mijn temperament was er geen sprake van dat ik me daaraan zou houden, ha neen! Ik reageerde meteen ferm als ik vond dat er onzinnige dingen beweerd werden: ‘Hela, jong!’ Daardoor kwam er meer post. En ik heb zelf ook veel naar mijn hoofd gekregen hoor! Vietnam, Zuid-Afrika, homoseksualiteit, dat zijn de onderwerpen die ik me zo meteen herinner. Ik kreeg de naam communist te zijn, wat niet zo was. Later ben ik wel bevriend geworden met mensen als Jef Turf, maar KP-lid ben ik nooit geweest. (Onder de naam Rassalas heeft Willy wel nog een tijdlang columns geschreven voor De Rode Vaan) Turf heeft me weleens gezegd: ‘Had je een lidkaart gevraagd, je had ze niet gekregen, want elk woord dat je daarna geschreven zou hebben, zou men als het woord van de partij hebben beschouwd.’» (Humo, 15/2/2011)
Maar who was he fooling? Piet Piryns reageert in de Humo van een week later (22/2/2011): “Zelf leunde hij dicht bij de KP aan. Eén keer hebben we samen een interview gedaan, met Karel van het Reve; die man kwam niet aan het woord, omdat Willy het zo druk had met te bewijzen dat Solzjenitsyn een onnozelaar was.”
Nog in 1958 bouwt IBM de allereerste computer. Hij weegt 275 ton en neemt een oppervlakte van 2000 m² in beslag. De eerste harddisk heeft een opslagcapaciteit van 4,9 megabyte (ongeveer tweeduizend keer minder dan wat een doorsnee USB-stick kan bevatten). De Schotse gynecoloog Ian Donald (1910-1987) maakt de eerste echografie van een foetus. Op 8 oktober plantte de Zweedse chirurg Ake Senning (1915-2000) de eerste pacemaker in bij de 43-jarige Arne Larsson. Die overleefde de ingreep, maar de pacemaker (ontwikkeld door de Canadese ingenieur John A.Hopps met de grootte van een hockeyschijf) begaf het nog dezelfde dag. Een tweede pacemaker werd ingebracht, maar ook die hield het amper wat langer uit. Een dag later sterft ook paus Pius XII, op 28 oktober wordt hij opgevolgd door Johannes XXIII. Op 20 november wordt het Schoolpact ondertekend.
“Het stenen bruidsbed” van Harry Mulisch zou in 1959 de eerste pocket geweest zijn in de lage landen. Volgens Het Nieuwsblad van 5/11/2010 had Mulisch “de goedkope paperback in de VS leren kennen en kreeg het van zijn uitgeverij gedaan ook zijn roman op die manier te verspreiden.” Léon Mokuna is topscorer in de Belgische competitie met 17 doelpunten. Op 20 september komt Paul Snoek bij Humo werken als TV-criticus. Zijn reputatie dat hij zelf geen televisie had, maar meekeek voor de etalage van een televisiewinkel had hij aan zichzelf te danken. Zo was hij namelijk zijn eerste kritiek begonnen.
Op 7 januari 1960 komt er naast de visie van Snoek nog een andere TV-rubriek, het fameuze Dwarskijker, dat oorspronkelijk (maar niet lang) door TV-regisseur Kris Betz werd volgeschreven. Vooraleer de rubriek synoniem werd van Willy Courteaux, zou ook Jeroen Brouwers hieraan nog hebben meegewerkt, maar buiten diens eigen verklaring bestaan daar geen bewijzen van.
Nog in dat jaar houdt pastoor Baers eindelijk op met zijn “zedelijke kwoteringen” in “De Boekengids”. Voor tal van niet-katholieke auteurs betekent dit dat ze nu eindelijk (misschien) ook in een katholieke bibliotheek zou kunnen worden aangeboden. En kijk, al heeft het er niets mee te maken, dat jaar wordt het Franse satirische weekblad Hara-Kiri opgericht o.a. door Georges Bernier, alias Professeur Choron (1929-2005). Op 30 juni wordt (Belgisch) Congo onafhankelijk. Léon Mokuna viert dit door voor de tweede maal topscorer te worden, deze keer met 14 goals.
In 1961 is Joeri Gagarin de eerste mens in de ruimte. Na een staatsgreep in Syrië spat de VAR uiteen. Mokuna verhuist naar S.V.Waregem. Op 5 oktober verschijnt voor het eerst de rubriek “Tieners Toppers Treffers”, al snel afgekort tot TTT, in Humo.
Op 11 januari 1962 verschijnt in dat blad de eerste “Humo sprak met” (afgekeken van Der Spiegel). Het eerste “slachtoffer” is minister Renaat Van Elslande, de tweede is reeds Hugo Claus. In februari is radiomaker Guy Mortier aan de beurt (dat was nog in de tijd dat geïnterviewden hun interviews konden herlezen en desnoods herschrijven, want de “dader”, Karel Anthierens, getuigt in Humo van 15/2/2011: “Guy zal het wel geen goed interview gevonden hebben, want hij heeft er veel aan veranderd.”), die nog dat zelfde jaar voor Humo gaat werken. Tot spijt van Willy Courteaux die zijn vertalingen van auteurs als De Maupassant of Tsjechov zag verdwijnen omdat “hij die ruimte nodig had voor andere stukken, onder andere voor zijn soort muziek-tussen-aanhalingstekens” (ibidem). Nog in 1962 opent Yves Saint Laurent een eigen modehuis. Op 22 augustus worden The Beatles voor het eerst gefilmd in de Cavern en op 11 oktober vindt de openingszitting plaats van het Tweede Vaticaans Concilie.
Op 3 juni 1963 overlijdt paus Johannes XXIII. Hij wordt opgevolgd door Paulus VI.
Ik weet nog altijd niet wanneer men met plastische chirurgie is begonnen, maar in de “Fenomenale Feminatheek” van Louis Paul Boon lees ik (p.40) dat in 1964 de Parijse naaktdanseres Regina Runen overleden is na een borstvergroting. Dat moet dus alleszins nog in de beginjaren geweest zijn. Nog in 1964 verschijnt “One dimensional man” (Herbert Marcuse). Philips ontwikkelt de compactcassette. In dat jaar is één van de succesrijkste films is “Born free” van James Hill met de Britse acteurs Virginia McKenna en Bill Travers, die de rollen vertolkten van Joy en George Adamson, die zich in Kenia met de opvang van jonge leeuwen bezighielden. Beiden kwamen in gewelddadige omstandigheden om in Kenia: Joy in 1980, George in 1989. Nadien hebben de twee acteurs hun werk verdergezet, zij het dan enkel wat fundraising en propaganda betreft uiteraard.
In 1965 verschijnt het rode boekje van Mao Zedong. Karel Anthierens volgt zijn broer Jef op aan het hoofd van Humo. Op 8 december sluit het Tweede Vaticaans Concilie.
1966 Masters and Johnson on sex and human loving.
In 1967 wordt in Engeland The Labouchère Amendment afgeschaft. In maart haalt Brian Epstein Fats Domino voor het eerst naar Engeland. In het Saville Theatre staan de jonge Beegees in het voorprogramma. Zij worden door Teddy Boys weggehoond als ze hun versie van “Puff the Magic Dragon” brengen. Op 13 juli verhuist Humo naar de Livornostraat, maar het is niet duidelijk of dat ook het moment is dat Guy Mortier het hoofdredacteurschap overneemt van Karel Anthierens. Alleszins, op 25 augustus vindt tijdens Jazz Bilzen de eerste Vlaamse love-in, georganiseerd door Humo plaats. Naast Procol Harum treedt ook Joske Harris op met zijn orkest.
1968 was het jaar van de Jennifers: “Jennifer Eccles” (Hollies), “Jennifer Jennings” (Louis Neefs) en “Jennifer Juniper” van Donovan wiens “Hurdy gurdy man” toch knapper was. In datzelfde jaar verschijnt “Erinnerungen an die Zukunft” (Erich von Daniken) en in april introduceert Daan Delannoy van Humo de cassetterecorder om interviews op te nemen (eerste slachtoffer: Cliff Richard). Nog bij Humo wordt Guido Van den Hauwe de verantwoordelijke voor het tv-katern. Hij zal deze taak blijven uitoefenen tot zijn pensionering in 1999. Zelfs Guy Mortier geeft toe: “Het tv-katern is onze ruggengraat.” ‘t Is ooit anders geweest, maar tegenwoordig is dat de enige reden waarom ik nog Humo neem (met “Uitlaat” en “Het Gat van de Wereld” als bonus).
In mei ligt in Parijs “sous les pavés la plage”. Op 4 april wordt Martin Luther King vermoord. Een week later, op 11 april ondergaat de Duitse studentenleider Rudi Dutschke bijna hetzelfde lot. Op 6 juni is er de moord op Robert Kennedy en op 21 augustus komt er door Russische tanks een einde aan de Praagse Lente.
In 1969 wordt Hara-Kiri omgedoopt tot Charlie Hebdo. Op 20 juli zet Neil Armstrong als eerste mens voet op de maanbodem. Eddy Merckx wint zijn eerste Tour, Jenny Walry sticht de gelijknamige boekenwinkel in Gent.
In 1970 wordt Malou De Bondt de eerste voorzitster van de Homeraad van Home Fabiola. Aanleiding is een conflict omdat het tot dan toe verboden was om na 19 uur nog bezoek te ontvangen. In Humo start de rubriek platenrecensies, die ondertekend wordt door Karel De Knagger. Eigenlijk een drukfout want Guy Mortier bedoelde eigenlijk Karel De Knager. Dit laatste is al beter een verwijzing naar wie er achter dit pseudoniem schuilgaat, namelijk de Hagenaar Hans Muys, die als chef buitenland bij De Standaard moeilijk onder zijn eigen naam kon schrijven. Om de verwarring nog groter te maken werd er gedaan als “Karel De Knagger” een pseudoniem was waarachter een hele werkgroep schuilging.
Op 7 januari 1971 start in Humo de rubriek “Uitlaat”, terwijl op 20, 21 en 22 augustus 1971 de zevende editie van Jazz Bilzen plaatsvond, dat enkel nog bij naam een jazzfestival was. De rockmuziek heeft echter het podium ingenomen. Deze editie is vooral de geschiedenis ingegaan wegens het gewelddadige optreden van de politie tegen gebruikers van soft drugs.
In 1972 verschijnt het Rapport van de club van Rome. In mei wordt een nieuwe editie van “Histoire d’O” in beslag genomen, niet omwille van het boek zelf (dat al twintig jaar vrij verkrijgbaar was), maar omdat er deze keer tekeningen van Léonore Fini bij staan. In juni worden Andreas Baader, Ulrike Meinhof, Gudrun Ensslin en Jan-Carl Raspe aangehouden.
Tijdens een rugbymatch in Twickenham in 1974 komt de 25-jarige Australiër (hij werkte in Londen als accountant) Michael O’Brien op het merkwaardige idee om plotseling naakt over het veld te rennen (hij had met zijn vrienden gewed voor tien pond). Hij wordt daarmee de eerste streaker en zal talloze navolgers kennen. Op 26 december start Humo met de eindejaarsvraagjes.
In 1975 neemt Volvo de personenwagenafdeling van DAF over. Léon Mokuna verhuist opnieuw naar Congo (op dat moment Zaïre) en wordt er bondscoach.
Op 9 mei 1976 wordt Ulrike Meinhof verhangen aangetroffen in haar cel. Dat jaar verschijnen “The Hite Report” (Shere Hite) en “De schaamte voorbij” (Anja Meulenbelt). Meanwhile bij Humo, een getuigenis van Guido Van Meir: “Met Kama(gurka) deed de punk zijn intrede, een nieuwe generatie die weer andere grenzen aan het verschuiven was. Van de hippies naar de punk!” En Guy Mortier voegt eraan toe: “Herman (De Coninck) kwam niet meer op de dagen dat Kama was aangekondigd.” (Humo, 22/2/2011)
In 1977 mag Alan Lomax de muziek kiezen die met de Voyager de ruimte ingaat. Naast werk van Bach, Beethoven en Mozart zullen ruimtewezens een vreemde collectie te horen krijgen die reikt van de polyfonische gezangen van de Mbuti tot Louis Armstrong en “Johnny B.Goode” van Chuck Berry. In Tsjechoslovakije geeft het verbieden van de popgroep The Plastic People aanleiding tot het Charter 77. De roeiclub Sport Gent laat voor het eerst vrouwen toe, meteen scoren toppers als Rita Defauw internationaal.
Sinds juni 1978 is er de strip Garfield van Jim Davis.
Op maandag 29 januari 1979 schiet de zestienjarige Brenda Ann Spencer op een Californische speelplaats twee volwassenen dood en verwondde ze acht kinderen en een politieagent. Ze heeft hierover nooit spijt betoond. Haar uitleg: “I don’t like mondays”. Mimo gaat failliet en Humo neemt op die manier redactrice Ingrid De Bie (oorspronkelijk tegen de zin van Guy Mortier) in dienst. Zij is de eerste vrouw in het mannenbastion. Datzelfde jaar verschijnt “La condition postmoderne” (J.F.Lyotard). In het geheim wordt bij Phonogram een CD-demonstratie gehouden.
In 1980 schreef de Franse filosofe Elisabeth Badinter “L’amour en plus”, waarin ze afrekent met de “moedermythe”. Het ideaal van de zorgende, zichzelf opofferende moeder, zo betoogt ze, is geen natuurverschijnsel, maar een menselijke uitvinding, die van generatie op generatie via opvoeding en socialisatie wordt doorgegeven. Op het einde van het jaar (8/12) was er het overlijden van John Lennon. Hij werd vermoord door een zwakzinnige, net op het ogenblik dat hij na vijf jaar stilzwijgen weer een plaat had gemaakt. Dat Lennon in zekere zin al lang “dood” was — nl. tesamen met de Beatles als groep — werd bewezen in het BRT-radionieuws toen men ter zijner nagedachtenis “Yesterday” draaide, een nummer van Paul McCartney dat Lennon niet kon uitstaan.
Nog in 1980 neemt Paul Luyten boekhandel Walry over. Dat jaar werkt ene John Wilson voor een Amerikaanse firma die films sponsorde en op die manier zag hij dat jaar wel 250 films. “Daar zat enorme shit bij, met als dieptepunt de muziekfilm ‘Xanadu’ met Olivia Newton-John en Gene Kelly. Zoals vele Amerikanen gaf ik daarom op de oscaravond van 1981 een feestje, waarop ik wat vrienden had uitgenodigd. Na afloop van de échte oscars kroop ik op een geïmproviseerd podium om op een humoristische wijze de slechtste films te bekronen. Dat viel in de smaak van mijn gasten en op die manier werden de ‘raspberries’ geboren, die vanaf dan elk jaar door zowat zevenduizend leden van de Raspberry Academy worden uitgereikt.”
Nog in 1981 had de laatste editie van Jazz Bilzen plaats. Torhout-Werchter is op dat moment immers reeds véél belangrijker. Gold (van de Ann Summers keten) vindt de lingerie-party uit. Akkoord dat het gewoon een pikante variant op de tupperware-avondjes is, maar kun je het je al voorstellen van (hetero-)mannen onder elkaar?
Toen Engeland in 1982 compleet uit de bol ging bij de Falkland-oorlog nam Vera Lynn “Sailing” van de Sunderland brothers (maar iedereen zegt altijd: van Rod Stewart) op, ook al omdat haar schoonzoon als helicopterpiloot bij de gevechten betrokken was. “Gandhi” van Richard Attenborough gaat de geschiedenis in als de film met de meeste figuranten. Voor de begrafenisscène (2’5″) trommelde hij immers 300.000 man op. Gelukkig mochten die allemaal in hun beddelaken blijven lopen, zodat qua aantal kostumes “Quo vadis” de koploper blijft (32.000 Romeinse toga’s). En het duurste kostuum voor één persoon is natuurlijk het pakje van Liz Taylor in “Cleopatra”: 25,6 miljoen frank.
“Theater: eredienst van de verveling?” zo vroeg toneelrecensent Johan de Belie zich af, want, inderdaad, verveling was troef in 1982 en dan meestal nog een “rituele” verveling. We hebben het hier dus over de “nieuwe esthetiek”, een term die willens nillens op de Brusselse Beurschouwburg werd gekleefd. De vaandeldager was en bleef Jan de Corte die het hele jaar door eigenlijk nog teerde op zijn “Hamletmachine”, een productie uit 1981. “Torquato Tasso” ging immers pas daarna in première. Bracht De Corte echter tot cultuur verheven verveling op het toneel, dan bleven zijn epigonen toch vaak steken in wat wij dan “het nieuwe maniërisme” hebben gedoopt.
Tijdens het seizoen 1982-83 richten Hugo De Greef en Johan Wambacq het theatertijdschrift “Etcetera” op. Nog in 1983 presenteerde Jan De Corte zijn opmerkelijke “King Lear” in de Beursschouwburg.
In 1983 verschijnt voor het eerst het Nieuw Wereld Tijdschrift. In het eerste nummer rekent Herman De Coninck reeds af met Kamagurka.
In 1985 was “Darling Nikki” van Prince de aanleiding tot de oprichting door Tipper Gore (de vrouw van de latere presidentskandidaat Al Gore) van the Parents Music Center dat als voornaamste doelstelling had het verbieden van songteksten als deze (waarin een vrouw zich in een hotel lobby masturbeert met een magazine). Enfin, officieel was het niet de bedoeling om te verbieden, er kwam enkel een sticker met “explicit lyrics – parental advisory”. Uiteindelijk zullen het vooral hardrock-groepen en rappers zijn die onder de ban zullen sneuvelen.
1987 is het jaar van de Perestrojka (Michail Gorbatsjov). Dat is voelbaar tot in Gent, waar Jan Broeckx de eerste mannelijke voorzitter van de Homeraad van Home Fabiola wordt. 
In 1988 verschijnt “A brief history of time” van Stephen Hawking.
Léon Mokuna keert terug naar Gent in 1989.
Op 4 april 1990 laat Koning Boudewijn zich voor één dag “onbekwaam om te regeren” verklaren, omdat hij weigerde de abortuswet te ondertekenen. Datzelfde jaar gaat het BKT op in het Kaaitheater.
Door een wet om het alcoholverbruik in te dijken mag er vanaf 1991 niet meer met champagne gespoten worden op Franse podia.
Op 20 april 1991 komt de 44-jarige Steve Marriott (van Humble Pie en The Small Faces) om in een brand in zijn woning, die vermoedelijk werd aangestoken door een sigaret in de slaapkamer.
De meest opmerkelijke trend van 1992 was wellicht dat de omzet van de filmindustrie (in de Verenigde Staten, toch het filmland bij uitstek) weliswaar is gestegen van 14 miljard dollar in 1988 naar 19 miljard in 1992, maar dat dit voornamelijk is toe te schrijven aan de uitbreiding van de videomarkt die nu reeds 47,6 % van de markt uitmaakt. Als je daarbij ook nog de betaaltelevisie (die voornamelijk op films draait) optelt, dan is de “traditionele” film, de bioscoopfilm dus, niet eens meer de voornaamste inkomstenbron van de sector. In Europa is dat trouwens reeds zo: video haalt daar “maar” 41,1 %, maar aangezien betaaltelevisie 24,2 % haalt, blijft er voor de bioscopen slechts 34,7 % meer over. In Europa waren er in 1991 dan ook amper 19.459 zalen meer, tegenover 33.923 in 1950. Een opmerkelijk verschil toch met de V.S., waar het aantal zalen stéég van 19.016 in 1950 naar 24.570 in 1991. Maar in Japan is het verschil nog duidelijker, daar vertegenwoordigt de video niet minder dan 70 %!
De Britse componist Alan Bush is al 93 als zijn eerste werk in 1994 op CD wordt gezet. Dit gebeurt met geld dat door lezers van The Morning Star werd samengebracht.
Buster Edwards, na Ronald Biggs wellicht het bekendste lid van de bende die in 1963 de posttrein van Glasgow naar Londen overviel, pleegde zelfmoord door verhanging op 29 november 1994. Toen was hij 62. De buit van 2,5 miljoen pond zou nu ongeveer anderhalf miljard aan waarde hebben. Edwards zat vijftien jaar celstraf uit en werd nadien bloemenverkoper. De overvallers krijgen een halo mee van gentleman-dieven, maar dan gaat men wel voorbij aan het feit dat bij de overval machinist Jack Mills het leven verloor.
1994 was een topjaar voor de film, financieel gezien dan. In de V.S. werd dankzij “Forrest Gump” en “The Lion King” het record van 1989 gebroken (1,3 miljard tickets tegenover 1,26 miljard). De beide films komen al onmiddellijk op de nrs.4 en 5 aller tijden wat verkochte tickets betreft (de top drie is: “E.T.”, “Jurassic Park” en “Star Wars”). Opmerkelijk is wel dat een bioscoopticket in de V.S. goedkoper is dan in België (130 fr tegenover 220 fr).
Voor zover ik weet werd er in 1995 bij de oscars voor het eerst een onderscheid gemaakt tussen een “dramatische” en een “komische” filmscore (!). De eerste ging naar Luis Bacalov (“Il Postino”) en de tweede naar Alan Menken (“Pocahontas”). Dat jaar namen we overigens afscheid van o.a. Jack Clayton en Cy Endfield, de Amerikaan Frank Perry, tekenaar Friz Freleng, de Engelse scenarist Robert Bolt en zijn Amerikaanse collega Howard Koch, de Amerikaanse actrices Ida Lupino, Elizabeth Montgomery, Lana Turner en Eva Gabor, de acteurs Donald Pleasance, Eric Porter, Burl Ives, John Howard en in eigen land Jefke Bruyninckx en Theo Vandenbosch. Regisseur Donald Cammell schoot zich na het draaien van “Wild side” met Christopher Walker een kogel door het hoofd omdat de producenten wilden dat hij bepaalde scènes zou schrappen.
1995 viel verder vooral op door acteurs die achter de camera debuteerden: Anjelica Huston (“Bastard out of Carolina”), Steve Buscemi (“Trees Lounge”), Emilio Estevez (“The war at home”), Cher (“If these walls could talk”), Kevin Bacon (“Losing chase” met in de hoofdrol zijn vrouw Kyra Sedgwick), Matthew Broderick (“Infinity”), Kevin Spacey (“Albino Alligator”), Campbell Scott (“Big night”, tesamen met Stanley Tucci, een TV-acteur) en zowaar zelfs Tom Hanks met “That thing you do!”.
Op 5/11/1995 waren er presidentsverkiezingen in de VS. Bijna heel Hollywood staat achter Clinton: Robert de Niro, Richard Dreyfus, Kathleen Turner, Melanie Griffith en Lawrence Kasdan stortten elk 1.000 dollar voor zijn kiescampagne, Sharon Stone en Michael Douglas maakten er 5.000 van, Barbra Streisand 30.000 en Steven Spielberg hield het op een ronde 100.000 dollar. Christopher Reeves deed op de conventie een oproep om de gehandicapten beter te ondersteunen. De republikeinse moralist Bob Dole wordt enkel gesteund door seniele ventjes als Bob Hope, James Stewart, Lionel Hampton en “muscles no brains” Arnold Schwarzenegger, Bruce Willis, Sonny Bono, Tom Selleck en Chuck Norris. Sylvester Stallone schiet weer de hoofdvogel af: hij geeft 21.000 dollar aan de democraten en 29.000 dollar aan de republikeinen!
Bij de inhuldiging van het Vlaams Parlement op 17 maart 1996 kregen tal van Vlaamse kunstenaars de kans een zaal naar eigen goeddunken in te richten. Van Liliane Vertessen is een multipel uit haar “militaire” periode te zien in de Memlingzaal met daartegenover een neonsculptuur met als tekst “Nooit hetzelfde, altijd anders”. In 1996 kreeg ze trouwens de Cultuurprijs van de Vlaamse Gemeenschap.
In 1997 kwam Said Aouita tijdens de verkiezingen in Marokko op voor de socialistische partij (die trouwens als winnaar uit die verkiezingen kwam).
Ondertussen was bij ons Jan Decorte zowel uit de politiek als uit het theater gestapt. Echter niet definitief. Dat bleek b.v. toen hij na zijn Rossem-avontuur uiteindelijk toch met de CVP scheep ging. Hij had die tijdens zijn parlementaire carrière blijkbaar leren ervaren als de “beste” partij of alleszins toch: “zeer representatief voor de bevolking” (De Standaard, 30/12/1997). Ter gelegenheid van zijn huwelijk liet hij zich overigens opnieuw dopen met Paula D’Hondt en Charles-Ferdinand Nothomb als peter en meter…